پایان نامه صنایع : شناسایی و ارزیابی مولفه های مدیریت زنجیره تامین سبز – شناسایی و ارزیابی مولفه های مدیریت زنجیره تامین سبز با رویکرد تصمیم گیری های چند معیاره فازی (مطالعه موردی: صنعت مواد غذایی)

دانلود پایان نامه های ارشد


thesis-download

عنوان پایان نامه :شناسایی و ارزیابی مولفه های مدیریت زنجیره تامین سبزشناسایی و ارزیابی مولفه های مدیریت زنجیره تامین سبز با رویکرد تصمیم گیری های چند معیاره فازی (مطالعه موردی: صنعت مواد غذایی)

تکه ای  از متن پایان نامه فقط برای نمونه :

 

موسسه آموزش عالی خاتم

گروه مهندسی صنایع

پایان نامه ارشد مهندسی صنایع

عنوان پایان نامه

شناسایی و ارزیابی مولفه های مدیریت زنجیره تامین سبز با رویکرد تصمیم گیری های چند معیاره فازی (مطالعه موردی: صنعت مواد غذایی)

 

استاد راهنما:

دکتر مجید رفیعی

پژوهشگر:

--------****

 

دفاع شده در تاریخ

اسفند ماه ۱۳۹۳

 

 

چکیده

امروزه مدیریت زیست محیطی با تاکید بر حفاظت از محیط زیست به یکی از مهم ترین مسائل مشتریان، دولت ها، صنایع و رقبا تبدیل شده و فشارهای بین المللی و جهانی، سازمان ها را ملزم به تولید محصولات و خدمات سازگار با محیط زیست کرده است. این چالش منجر به ایجاد مفهوم جدیدی به نام مدیریت زنجیره سبز در حوزه کسب و کار شده که ترکیبی از تفکر محیطی و زنجیره تامین است. هدف این تحقیق شناسایی شاخص های اصلی مدیریت زنجیره تامین سبز و ارائه چارچوبی در این راستا به منظور پیاده سازی، سنجش و مقایسه میزان سبز بودن صنایع تولیدی علی الخصوص صنعت مواد غذایی می باشد. این تحقیق در سه فاز متفاوت صورت گرفته است؛ در فاز نخست مؤلفه های مدیریت زنجیره تامین سبز با مطالعه متون علمی و کسب نظر خبرگان استخراج شده (شامل هفت بعد: تامین کننده و خرید سبز، طراحی و بسته بندی سبز، تولید سبز، توزیع و بازاریابی سبز، لجستیک معکوس، مدیریت زیست محیطی و آموزش و پژوهش و ۲۹ شاخص) و مبنای تهیه پرسشنامه قرار گرفته است. در فاز بعدی مؤلفه های استخراج شده به روش تحلیل سلسله مراتبی فازی و کسب نظر خبرگان صنعت مواد غذایی، اولویت بندی می شوند. و در نهایت با استفاده از روش تاپسیس فازی، سه شرکت صنعت مواد غذایی کاله، پاک و لینا نیک مورد سنجش قرار گرفتند. نتایج حاکی از آن است که شرکت های کاله، لینا نیک و پاک به ترتیب رتبه اول تا سوم را از نظر سبز بودن به دست آوردند. و در پایان سعی شده است راهکارها و تحلیلی از نتایج بدست آمده ارائه شود.

واژگان کلیدی: مدیریت زنجیره تامین، مدیریت زنجیره تامین سبز، سیستم مدیریت زیست محیطی، تصمیم گیری های چند معیاره فازی

 

فهرست مطالب

فصل اول: کلیات تحقیق.. ۱

۱-۱- مقدمه: ۲

۱-۲- بیان مسئله و اهمیت موضوع.. ۳

۱-۲-۱- صنعت مواد غذایی… ۴

۱-۳- اهداف تحقیق… ۵

۱-۴- تاریخچه مدیریت زنجیره تامین سبز و مسائل زیست محیطی… ۵

۱-۵- سوالات تحقیق… ۷

۱-۶- روش انجام تحقیق… ۷

۱-۷- روش گردآوری اطلاعات… ۸

۱-۸- جامعه و نمونه آماری… ۸

۱-۹- جنبه های نوآورانه تحقیق… ۹

۱-۱۰- اصطلاحات و واژگان کلیدی… ۹

فصل دوم: ادبیات تحقیق.. ۱۱

۲-۱- تاریخچه مدیریت زنجیره تامین… ۱۲

۲-۲- ﻣﺪﯾﺮﯾﺖ زﻧﺠﯿﺮه ﺗﺎﻣﯿﻦ و مفاهیم آن.. ۱۳

۲-۳- اهداف مدیریت زنجیره تامین… ۱۵

۲-۴- فرایندهای مدیریت زنجیره تامین… ۱۶

۲-۵- راﻫﺒﺮد زﻧﺠﯿﺮه ﺗﺎﻣﯿﻦ… ۱۷

۲-۶- مفهوم پایداری… ۱۸

۲-۶-۱- اثر متقابل مدیریت زنجیره تامین و پایداری… ۲۱

۲-۶-۲- توسعه پایدار. ۲۱

۲-۶-۳- مدیریت زنجیره تامین پایدار. ۲۳

۲-۷- مسئولیت اجتماعی سازمان.. ۲۴

۲-۷-۱- تعریف مسئولیت اجتماعی… ۲۵

۲-۸- سیر تکاملی مدیریت محیط زیست… ۲۶

۲-۸-۱- معرفی استاندارد ایزو ۱۴۰۰۰٫٫ ۲۸

۲-۸-۲- سیستم مدیریت زیست محیطی… ۲۹

۲-۸-۳- استاندارد ارزیابی عملکرد زیست محیطی… ۳۰

۲-۸-۴- استاندارد های برچسب گذاری زیست محیطی… ۳۰

۲-۸-۵- جنبه های زیست محیطی در استاندارد محصول.. ۳۰

۲-۹- مدیریت زنجیره تامین سبز. ۳۰

۲-۹-۱- مفاهیم و تعاریف مدیریت زنجیره تامین سبز. ۳۱

۲-۹-۲- توسعه مدیریت زنجیره تامین سبز. ۳۳

۲-۹-۳- ارزیابی چرخه عمر. ۳۷

۲-۹-۴- تاثیرات مدیریت زنجیره تامین سبز بر استراتژی های صنعت… ۳۸

۲-۹-۵- مصرف سبز. ۳۹

۲-۹-۶- مزایای پیاده سازی سیستم مدیریت زنجیره تامین سبز. ۴۱

۲-۹-۷- موانع پیش رو جهت دستیابی به مدیریت زنجیره تامین سبز. ۴۴

۲-۱۰- مؤلفه های مدیریت زنجیره تامین سبز. ۴۶

۲-۱۰-۱- خرید سبز. ۴۶

۲-۱۰-۱-۱- سیستم مدیریت زیست محیطی تامین کنندگان.. ۴۷

۲-۱۰-۲- طراحی و بسته بندی سبز. ۵۰

۲-۱۰-۲-۱- بسته بندی سبز. ۵۰

۲-۱۰-۳- تولید سبز. ۵۲

۲-۱۰-۴- لجستیک سبز. ۵۳

۲-۱۰-۵- لجستیک معکوس…. ۵۴

۲-۱۰-۵-۱- دلایل استفاده از لجستیک معکوس…. ۵۷

۲-۱۰-۶- آموزش و پژوهش….. ۵۸

۲-۱۰-۷- مدیریت زیست محیطی… ۵۹

۲-۱۱- پیشینه تحقیق… ۶۰

۲-۱۱-۱- مطالعات خارجی… ۶۰

۲-۱۱-۲- مطالعات داخلی… ۶۳

۲-۱۲- صنایع غذایی… ۶۵

۲-۱۲-۱- مصرف انرژی و سوخت… ۶۷

۲-۱۲-۲- آلودگی آب در اثر صنایع غذایی… ۶۸

۲-۱۲-۳- بسته بندی مواد غذایی… ۶۹

۲-۱۳- معرفی شرکت های مورد مطالعه. ۷۰

۲-۱۳-۱- معرفی شرکت لینا ۷۰

۲-۱۳-۱-۱- چشم انداز. ۷۱

۲-۱۳-۱-۲- خط و مشی کیفیت… ۷۲

۲-۱۳-۱-۳- سیستم مدیریت زیست محیطی… ۷۳

۲-۱۳-۱-۴- جوایز و تندیس ها ۷۳

۲-۱۳-۲- معرفی شرکت کاله. ۷۴

۲-۱۳-۲-۱- نوآوری و تنوع.. ۷۴

۲-۱۳-۲-۲- کیفیت و سلامت… ۷۴

۲-۱۳-۲-۳-گستردگی… ۷۵

۲-۱۳-۲-۴- خط و مشی کیفیت و سیستم مدیریت زیست محیطی… ۷۵

۲-۱۳-۲-۵- افتخارات… ۷۷

۲-۱۳-۳- معرفی شرکت پاک…. ۷۷

۲-۱۴- تصمیم گیری های چند معیاره (MCDM) 78

۲-۱۴-۱- ارزیابی و بررسی مدل های MADM…. 80

۲-۱۴-۲- تصمیم گیری های چند معیاره فازی (FMCDM) 81

۲-۱۵- مروری بر مفاهیم و تعاریف تئوری فازی: ۸۲

۲-۱۵-۱- مجموعه های فازی… ۸۲

۲-۱۶- نتیجه گیری… ۸۵

فصل سوم: روش شناسی تحقیق.. ۹۱

۳-۱- مقدمه. ۹۲

۳-۲- روش تحقیق… ۹۲

۳-۳- مراحل تحقیق… ۹۴

۳-۴- روش گردآوری داده ها و اطلاعات… ۹۶

۳-۴-۱- شناسایی مؤلفه های مدیریت زنجیره تامین سبز. ۹۷

۳-۴-۲- طراحی پرسشنامه. ۹۷

۳-۵- جامعه و نمونه آماری… ۹۸

۳-۶- اعداد فازی… ۹۹

۳-۶-۱- اعداد فازی مثلثی… ۹۹

۳-۷- تحلیل سلسله مراتبی بوکلی… ۱۰۱

۳-۸- روش بررسی سازگاری… ۱۰۳

۳-۹- روش تاپسیس….. ۱۰۶

۳-۹-۱ روش تاپسیس فازی… ۱۰۷

۳-۱۰- متغیرهای زبانی… ۱۱۰

فصل چهارم: تجزیه و تحلیل.. ۱۱۳

۴-۱- متغیرهای جمعیت شناختی… ۱۱۴

۴-۲- محاسبات فرآیند غربالگری شاخص های پژوهش….. ۱۱۵

۴-۳- تجزیه و تحلیل پرسشنامه ب… ۱۱۹

۴-۴- تجزیه و تحلیل پرسشنامه ج.. ۱۳۴

فصل پنجم: نتیجه گیری و پیشنهادات.. ۱۴۴

۵-۱- مقدمه و نتایج شناسایی و غربالگری مؤلفه ها ۱۴۵

۵-۲- نتایج حاصل از پرسشنامه ب به روش تحلیل سلسله مراتبی فاز بوکلی… ۱۴۸

۵-۳- نتایج حاصل از پرسشنامه ج به روش تاپسیس فازی چانگ…. ۱۵۰

۵-۴- بحث و پیشنهادات کاربردی… ۱۵۱

۵-۵- پیشنهادات برای تحقیقات آتی… ۱۵۶

منابع.. ۱۵۷

ضمائم. ۱۶۵

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

فهرست جداول

جدول۲-۱ موانع پیشرو جهت دستیابی به مدیریت زنجیره تامین سبز.. ۴۵

جدول ۲-۲ ابعاد و شاخص های شناسایی شده مدیریت زنجیره تامین سبز.. ۸۵

جدول۳-۱ شاخصهای تصادفی (RI). 105

جدول ۳-۲ واژه های کیفی و اعداد فازی متناظر با آنها. ۱۱۱

جدول ۳-۳ واژه های کیفی و اعداد فازی متناظر با آنها. ۱۱۲

جدول ۴-۱ متغییرهای جمعیت شناختی…. ۱۱۴

جدول ۴-۲ فرآیند غربالگری شاخص های پژوهش…… ۱۱۶

جدول ۴-۳ واژه های کیفی و اعداد فازی متناظر با آنها. ۱۲۰

جدول۴-۴ میانگین مقایسات زوجی معیارها. ۱۲۲

جدول ۴-۵ میانگین مقایسات زوجی زیرمعیارهای تامین کننده و خرید سبز.. ۱۲۳

جدول ۴-۶ میانگین مقایسات زوجی زیرمعیارهای طراحی و بسته بندی سبز.. ۱۲۴

جدول ۴-۷ میانگین مقایسات زوجی زیرمعیارهای تولید سبز.. ۱۲۴

جدول ۴-۸ میانگین مقایسات زوجی زیرمعیارهای توزیع و بازاریابی سبز.. ۱۲۵

جدول ۴-۹ میانگین مقایسات زوجی مدیریت زیست محیطی…. ۱۲۶

جدول ۴-۱۰ میانگین مقایسات زوجی آموزش و پژوهش و فرهنگ سازی…. ۱۲۷

جدول ۴-۱۱ میانگین مقایسات زوجی لجستیک معکوس…… ۱۲۸

جدول ۴-۱۲ میانگین هندسی نرمالیزه شده معیارها. ۱۲۹

جدول ۴-۱۳ میانگین هندسی نرمالیزه شده تامین کننده و خرید سبز.. ۱۲۹

جدول ۴-۱۴ میانگین هندسی نرمالیزه شده طراحی و بسته بندی سبز.. ۱۳۰

جدول ۴-۱۵ میانگین هندسی نرمالیزه شده تولید سبز.. ۱۳۰

جدول ۴-۱۶ میانگین هندسی نرمالیزه شده توزیع و بازاریابی سبز.. ۱۳۰

جدول ۴-۱۷ میانگین هندسی نرمالیزه شده مدیریت زیست محیطی…. ۱۳۱

جدول ۴-۱۸ میانگین هندسی نرمالیزه شده آموزش و پژوهش و فرهنگ سازی…. ۱۳۱

جدول ۴-۱۹ میانگین هندسی نرمالیزه شده لجستیک معکوس…… ۱۳۱

جدول ۴-۲۰ ماتریس اوزان نهایی معیار ها نسبت به مدیریت زنجیره تامین سبز.. ۱۳۲

جدول ۴-۲۱ وزن نهایی زیر معیارها. ۱۳۲

جدول ۴-۲۲ واژه های کیفی و اعداد فازی متناظر با آنها. ۱۳۵

جدول ۴-۲۳ بردار وزن معیارها. ۱۳۵

جدول ۴-۲۴ ماتریس تصمیم گیری…. ۱۳۶

جدول ۴-۲۵ ماتریس بی مقیاس فازی…. ۱۳۸

جدول ۴-۲۶ ماتریس تصمیم بی مقیاس وزن دار. ۱۴۰

جدول۴-۲۷ رتبه بندی گزینه ها. ۱۴۳

جدول ۵-۱ رتبه بندی نهایی معیارهای مدیریت زنجیره تامین سبز.. ۱۴۸

جدول ۵-۹ اوزان نهایی زیر معیار ها. ۱۴۸

جدول ۵-۱۰رتبه بندی گزینه ها. ۱۵۰

جدول۵- ۴ وزن نهایی زیرمعیارهای تولید سبز.. ۱۶۶

 

 

فهرست نمودارها

نمودار ۲-۱ مقالات با موضوع پایداری در حوزه های مختلف در سال ۲۰۰۶ …………………………………………۱۹

نمودار ۲-۲ افزایش استفاده از مفهوم پایداری در در ادبیات مدیریت …………………………………………………….۲۰

نمودار ۲-۳ سهم صنایع غذایی از مصرف برق در سال ۱۳۸۹………………………………………………………………….۶۷

نمودار ۲-۴ توزیع بسته بندی مواد غذایی در سراسر کشور……………………………………………………………………..۶۸

نمودار ۲-۵ مواد اولیه مورد استفاده در بسته بندی صنایع غذایی…………………………………………………………..۶۹

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

فهرست شکل ها

شکل ۲-۱ ساختار زنجیره تامین……………………………………………………………………………………………………………….۱۳

شکل ۲-۲ جریان های زنجیره تامین………………………………………………………………………………………………………..۱۴

شکل ۲-۳ ابعاد توسعه پایدار……………………………………………………………………………………………………………………..۲۴

شکل ۲-۴ سیر تکاملی زنجیره تامین سبز………………………………………………………………………………………………..۳۵

شکل ۲-۵ فرآیند استقرار محصولات در زنجیره تامین حلقه بسته………………………………………………………….۵۵

شکل ۲-۶ مدل های تصمیم گیری در MADM…………………………………………………………………………………….83

شکل ۳-۱ مراحل انجام تحقیق ………………………………………………………………………………………………………………..۹۴

شکل ۳-۲ عدد فازی مثلثی……………………………………………………………………………………………………………………….۹۹

شکل ۴-۱ ساختار سلسله مراتبی تحقیق ……………………………………………………………………………………………..۱۲۰

شکل ۵-۱ مدل مفهومی پژوهش……………………………………………………………………………………………………………۱۴۴

 

 

 

 

 


 

فصل اول: کلیات تحقیق

 

 

 


۱-۱- مقدمه:

با جهانی شدن اقتصاد و افزایش رقابت و توسعه فناوری اطلاعات، بازار عرضه محور به بازار تقاضا محور تبدیل شده است و سازمانها برای حفظ بقای خود در محیط رقابت جهانی به اهمیت ارضای نیاز مشتری پی بردند و همچنین دریافتند که ارضای نیاز مشتری نه فقط بوسیله محصول نهایی بلکه توسط تمام عناصری که در آماده سازی و ساخت و تحویل محصول به مشتری نقش دارند، انجام می شود. به این ترتیب مدیریت زنجیره تامین[۱] اهمیت پیدا می کند. مدیریت زنجیره تامین به دنبال بیشینه کردن سود و یا کمینه کردن هزینه در سازمان می باشد. اما این موضوع تأثیر منفی سازمان بر محیط مثل از بین رفتن منابع، تخریب زیست بوم و تخریب محیط که تضمین کننده توسعه پایدار است، را نادیده می گرفت تضمین توسعه ی پایدار هر کشور منوط به حفظ و استفاده بهینه از منابع محدود و غیر قابل جایگزین می باشد و اقدامات گوناگونی برای مواجهه با این مسئله توسط دولت ها انجام گرفته که از جمله ی آنها استفاده از مواد خام سازگار با محیط زیست در مراکز تولیدی و صنعتی، کاهش استفاده از منابع انرژی فسیلی و نفتی و استفاده مجدد ضایعات می باشد. تسریع قوانین و مقررات دولتی جهت اخذ استانداردهای زیست محیطی و تقاضای رو به رشد مصرف کنندگان برای عرضه محصولات سبز به زنجیره تأمین که تمام فعالیت های مرتبط با جریان کالا از مرحله ی ماده خام تا تحویل کالا به مصرف کنندگان نهایی را در بر می گیرد، موجب ظهور مفهوم جدید به نام مدیریت زنجیره تأمین سبز[۲] شده است. در واقع مدل مدیریتی زنجیره تأمین سبز، جهت حفاظت از محیط زیست می باشد و شرکت ها با استفاده از آن می توانند تأثیرات منفی زیست محیطی را کاهش داده و به استفاده مطلوب از منابع و انرژی دست یابند.

 

۱-۲- بیان مسئله و اهمیت موضوع

افزایش نگرانی ها در مورد هشدار های محیطی، تولید کننده ها را وادار کرده تا در جهت ایجاد راه کارهایی در زمینه مدیریت محیطی تلاش کنند. دیدگاه هایی نظیر مدیریت زنجیره تأمین سبز، بهره وری سبز، تولید پاک تر و سیستم ها ی مدیریت محیطی برای فعالیت های مدیریت سبز به کار گرفته شده اند (ژو و همکاران[۳]، ۲۰۰۸)  در این میان، از آنجا که اثرات نا مطلوب محیطی در همه مراحل چرخه عمر محصول، اتفاق می افتد و مدیریت برنامه ها و عملیات محیطی به داخل مرز های سازمان محدود نمی شود، دیدگاه مدیریت زنجیره تأمین سبز به عنوان دیدگاهی جامع که همه جریانات از تأمین کنندگان به تولید کنندگان و در نهایت به مصرف کنندگان را در بر می گیرد، مورد توجه بسیاری قرار گرفته است (ژو و همکاران، ۲۰۰۸).

با توجه به تاکیدی که در سازمان ها بر بهره وری با هدف استفاده صحیح و موثر از منابع در راستای اهداف سازمانی شده است و نیز با توجه به الزاماتی که قوانین ملی و بین المللی و همچنین تقاضای مشتریان در مورد مسائل زیست محیطی دارند یک مصالحه و سازشی مناسب بین اهداف دوگانه رشد اقتصادی و حفاظت از محیط زیست به وجود آمده است، که باعث شده است امروزه از زنجیره تامین سبز به عنوان یک سلاح استراتژیک جهت کسب مزیت رقابتی پایدار استفاده شود.

از این رو تضمین و استمرار توسعه پایدار هر کشوری منوط به حفظ و استفاده بهینه از منابع محدود و غالبا غیر قابل جایگزین طبیعی آن می باشد. زنجیره تامین نیز که تمام فعالیتهای مرتبط با جریان تبدیل کالا از مرحله ماده خام تا تحویل کالا به مصرف کنندگان نهایی، بانضمام جریان اطلاعات در سرتاسر زنجیره تامین را در بر می گیرد، تاثیر بالقوه مهمی بر محیط زیست خواهد داشت. مدیران زنجیره تامین بدنبال تحویل سریعتر کالا و خدمات، کاهش زمان تاخیر، کاهش هزینه و افزایش کیفیت می باشند (طاهری، ۱۳۸۵).

اکنون شرکت ها به طور روز افزون در می یابند که مدیریت محیط زیست یک موضوع کلیدی استراتژیک با توان بالقوه برای تاثیر پایا بر عملکرد سازمانی است. برای مثال تعداد زیادی از       شرکت ها ISO14001 را (استاندارد سیستم مدیریت محیط زیست) در سازمان های خود پیاده سازی و اجرا کرده اند.

در آینده انتظار می رود که همه شرکت ها نیازمند استراتژی هایی، برای کاهش تاثیرات محصولات و خدماتشان بر محیط زیست باشند. (لویس و گرتساکی[۴]، ۲۰۰۱) تحقیقات و تجربیات نشان می دهند که رابطه نزدیک بین کیفیت محصولات تولید شده و عملکرد زیست محیطی آنها، بر مشتریان جهانی تاثیر گذار می باشد. همچنین این تحقیقات نشان می دهند که چگونه عملکرد مدیریتی شرکتها می تواند تاثیر بیشتری بر رقابت های بین شرکت ها بگذارد. بنابراین مدیریت زنجیره تامین سبز استراتژی مهمی برای کمک به شرکت ها به منظور دستیابی به منافع و بازار های وسیع تر، همراه با کاهش تاثیرات و ریسک های زیست محیطی می باشد، در حالی که همراه با این اقدامات راندمان کاری خود را هم بالاتر می برند. به همین دلیل تحقیقات زیادی برای شناخت ابعاد و معیارهای مدیریت زنجیره تامین سبز صورت گرفته است که می تواند چارچوبی برای ارزیابی سبز بودن زنجیره تامین صنایع مختلف باشد.

۱-۲-۱- صنعت مواد غذایی

در این میان نمی توان نقش واحدهای صنعتی صنایع غذایی را نادیده گرفت. امروزه با توجه به رشد فزاینده واحدهای صنعتی مواد غذایی و تنوع محصولات آنها نمی توان نقش زنجیره تامین آنها را از لحاظ آلودگی های زیست محیطی نادیده گرفت. برای مثال در کشور ما بیش از ۱۰ هزار واحد تولیدی صنایع غذایی وجود دارد. نوع نیازهای انسان و منابع غذایی و پراکندگی آنها در جهان به حدی است که مبادله کالا و خدمات از کشور دیگر را اجتناب‌ناپذیر ساخته است. از سوی دیگر با افزایش جمعیت جهان و گرایش به استفاده از غذاهای آسان کاربرد ( مواد غذایی که به راحتی استفاده می شوند) دو عامل پیش برنده ی صنایع غذایی در آینده خواهد بود (فاطمی امین و مرتضایی، ۱۳۹۲، ص.۲۳).

ﺍﻣﺮﻭﺯﻩ ﺩﺭ ﺻﻨﻌﺖ مواد غذایی ﺑـﻪ دلیل ﮐﻮتاه شدن ﺩﻭﺭﻩ عمر محصوﻻﺕ، افزایش بسته بندی ها و مواد مصرفی، سهم بالای مصرف انرژی و آب در فرآیند تولید ( ﺍﺯ ﺯﻣـﺎﻥ ﻃﺮﺍﺣـﻲ ﻣﺤﺼﻮﻝ ﺗﺎ ﻓﺮﻭﺵ ﺁﻥ)، آلودگی های آبی و خاکی با توجه به ماهیت این صنایع و ﻣﺘﻨﻮﻉ ﺷﺪﻥ ﻣﺤﺼﻮﻻﺕ، ﺗﺼﻤﻴﻢ ﮔﻴﺮﻱ ﺩﺭ ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﺯﻧﺠﻴره تامین این صنعت ﺍﺯ ﺣﺴﺎﺳـﻴﺖ ﺧﺎﺻـﻲ  ﺑﺮﺧـﻮﺭﺩﺍﺭ شده ﺍﺳـﺖ. ﺗﺼﻤﻴﻢ ﮔﻴﺮﻱ ﺩﺭﺑﺎﺭﻩ ﻣﺴﺎﺋﻞ ﺯﻳﺴﺖ محیطی ﺩﺭ زنجیره تامین تصمیمات متعددی ﻫﻤﭽﻮﻥ: ﻧﺤﻮﻩ حمل، منبع یابی، ﺍﻧﺘﺨاﺏ ﺍﺯ ﺑﻴﻦ ﺗﺎﻣﻴﻦ ﮐﻨﻨﺪﮔﺎﻥ و… ﺭﺍ ﻣﺘﺎﺛﺮ ﺧﻮﺍﻫﺪ ﺳﺎﺧﺖ.  لذا مسئله اصلی این تحقیق آن است که با شناسایی مؤلفه های مدیریت زنجیره تامین سبز و ارزیابی اهمیت آن در صنعت مواد غذایی، چارچوبی را برای پیاده سازی و سنجش میزان سبز بودن زنجیره تامین صنایع ارائه نماید.

۱-۳- اهداف تحقیق

  • آشنایی با مفاهیم و چارچوب مدیریت زنجیره تامین سبز
  • توجه به مدیریت زنجیره تامین سبز به عنوان یک مزیت رقابتی در عصر حاضر
  • شناسایی و تدوین مولفه های اصلی مدیریت زنجیره تامین سبز و اولویت بندی آن در صنعت مواد غذایی ایران
  • سنجش شرکت های مواد غذایی از نظر سبز بودن زنجیره تامین
  • تدوین متدولوژی کاربردی برای سنجش مدیریت زنجیره تامین سبز در صنایع

۱-۴- تاریخچه مدیریت زنجیره تامین سبز و مسائل زیست محیطی

تعداد زیادی از نویسندگان بر روی مدیریت زنجیره تامین سبز به عنوان یکی از محبوب ترین روش های در حال ظهور مدیریت زیست محیطی شرکت ها که در گذشته مطرح شده است کار کرده اند. ظهور این نوع ادبیات به سال ۱۹۹۰ برمی گردد، که با ظهور مدیریت زیست محیطی، شرکت ها متوجه محیط و مدیریت زنجیره عرضه گردیدند. تا قبل از سال ۲۰۰۰ مقالات کمی در زمینه مدیریت لجستیک،  مدیریت زنجیره تامین سبز و محیط زیست وجود داشت، ولی بعدها به خاطر مشکلات زیست محیطی و تهدید زندگی بشر تحقیقات زیادی در این زمینه صورت گرفت. با وجود گرم شدن هوا و نوسان قیمت نفت، تاکید بیشتری بر روی حفاظت محیط زیست می شود، و شروع تحقیقات بسیاری را در حوزه توسعه مفاهیم و تئوری های مدیریت زنجیره تامین سبز داشتیم. امروزه بسیاری از تلاش های تحقیقاتی بر بررسی بین عوامل سبز/ محیطی با عملکرد سازمان/ محیط زیست متمرکز شده اند (ابوقادر وجانسون، ۲۰۰۴).

ﻣﺼﺮف ﺳﺒﺰ اﺑﺘﺪا در اروﭘﺎ  ﺷﺮوع ﺷﺪ و در دﻫﻪ ۱۹۸۰ ﺑﻪ اوج ﺧﻮد رﺳﯿﺪ و اﯾـﻦ اﻣـﺮ در آﻟﻤـﺎن ﺷـﺪت ﺑﯿﺸـﺘﺮی داﺷـﺖ. ﻣﺼﺮف ﮐﻨﻨﺪﮔﺎن ﺑﻪ ﺣﻤﺎﯾﺖ از ﺗﻮﻟﯿﺪﮐﻨﻨﺪﮔﺎﻧﯽ ﭘﺮداﺧﺘﻪ اﻧﺪ ﮐﻪ درﺑﺎره ﻣﺴـﺎﺋﻞ زیست محیطی ﭘﺎﺳﺨﮕﻮ ﻫﺴﺘﻨﺪ. در ﻧﺘﯿﺠﻪ، ﻣﺼﺮف ﮔﺮاﯾﯽ ﺳﺒﺰ ﺑﻪ اﯾﻦ اﻣﺮ ﻣﻨﺠﺮ ﺷﺪ ﮐﻪ ﺷﻨﺎﺧﺖ ﻣﺤـﯿﻂ ﺑـﺮای ﺗﻮﻟﯿﺪ ﮐﻨﻨﺪﮔﺎن ﺑﻪ ﯾﮏ ﻣﺰﯾﺖ رﻗﺎﺑﺘﯽ ﺗﺒﺪﯾﻞ  شود. ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﻣﺼـﺮف ﮔﺮایی ﺳـﺒﺰ ﺑـﺮ اﯾـﻦ اﻣـﺮ ﺗﺄﮐﯿﺪ دارد ﮐﻪ ﺗﻮﻟﯿﺪ ﮐﻨﻨﺪﮔﺎن ﺑﺎﯾﺪ ﺳﺎزﮔﺎری ﻣﺤﺼﻮﻻﺗﺸﺎن ﺑﺎ ﻣﻌﯿﺎرﻫـﺎی زﯾﺴـﺖ ﻣﺤﯿﻄـﯽ را ﺗﻀﻤﯿﻦ ﮐﻨﻨﺪ.

ﺗﺮوﺑﺮﯾﺞ (۲۰۰۱)، تجربه شرکت  AMDرا در زﻣﯿﻨﻪ ﻣﺪﯾﺮﯾﺖ زﻧﺠﯿﺮه ﺗﺄﻣﯿﻦ سبز بیان ﻣـﯽﮐﻨـﺪ. اﯾﻦ ﺷﺮﮐﺖ ﯾﮏ ﺷﺮﮐﺖ ﺗﻮﻟﯿﺪ ﮐﻨﻨﺪه رﯾﺰ ﭘﺮدازﻧﺪه و وﺳﺎﯾﻞ ﺣﺎﻓﻈـﻪ ﻧـﻮری اﺳـﺖ ﮐـﻪ در آن ﻣﺪﯾﺮﯾﺖ زﻧﺠﯿﺮه ﺗﺄﻣﯿﻦ ﺳﺒﺰ از ﺳﺎل ۱۹۹۹ ﻣﻮرد ﺗﻮﺟﻪ ﻗـﺮار ﮔﺮﻓﺘـﻪ و در راﺳـﺘﺎی اﺟـﺮای آن ﻓﻌﺎﻟﯿﺖ ﻫﺎﯾﯽ در ﺷﺮﮐﺖ  اﻧﺠﺎم ﻣﯽ ﺷﻮد؛ ﻧﻈﯿﺮ:

  • ﺗﺄﻣﯿﻦ ﮐﻨﻨﺪﮔﺎن در اﻣﺮ ﻃﺮاﺣﯽ ﺑﺮای ﻣﺤﯿﻂ، ﺳﻼﻣﺘﯽ و اﻣﻨﯿﺖ ﻣﺸﺎرﮐﺖ ﻣﯽ ﮐﻨﻨﺪ.
  • ﺷﺮﮐﺖ و ﺗﺄﻣﯿﻦ ﮐﻨﻨﺪﮔﺎنش ﻓﻌﺎﻻﻧﻪ ﻓﺮﺻـﺖ ﻫـﺎﯾﯽ را ﺟﺴـﺘﺠﻮ ﻣـﯽﮐﻨﻨـﺪ ﺗـﺎ ﺿـﺎﯾﻌﺎت ﺑﺴﺘﻪ ﺑﻨﺪی و تحویل را کاهش دهند.
  • ﻋﻠﯽ رﻏﻢ ﯾﮏ ﺳﺮی ﻣﺤﺪودﯾﺖ ﻫـﺎ ﮐـﻪ در ﻣـﻮرد اﺳـﺘﻔﺎده ﻣﺠـﺪد از ﻣـﻮاد در ﻓﺮآﯾﻨـﺪ وﺟﻮد دارد، ﺷﺮﮐﺖ ﻓﺮﺻﺖ ﻫﺎی دﯾﮕﺮی را ﺑﺮای اﺳﺘﻔﺎده ﻣﺠﺪد ﻣﻮاد ﯾﺎﻓﺘﻪ اﺳﺖ (شکاری، ۱۳۸۴).

۱-۵- سوالات تحقیق

  • مولفه های اصلی مدیریت زنجیره تامین سبز کدامند؟
  • اولویت بندی مؤلفه های اصلی مدیریت زنجیره تامین سبز در صنعت مواد غذایی کدامند؟
  • اولویت بندی و سنجش این مولفه ها از نقطه نظر اجرا چگونه است؟
  • استفاده از کدام یک از روش های تحلیل سلسله مراتبی نتیجه مطلوب تر و واقعی تری را ارائه می کند؟
  • جایگاه و وضعیت شرکت های مورد مطالعه با لحاظ مدل پیشنهادی مدیریت زنجیره تامین سبز چگونه می باشد؟

۱-۶- روش انجام تحقیق

روش ﺗﺤﻘﻴﻖ ﺑﻪ ﻛﺎر ﺑﺮده ﺷﺪه از ﻧﻮع ﻫﺪف، ﻛﺎرﺑﺮدی، از ﺣﻴﺚ ﺷﻴﻮه ی ﮔﺮدآوری داده ﻫﺎ ﻣﻴﺪاﻧﻲ و از ﻧﻈﺮ ﻣﻴﺰان ﻛﻨﺘﺮل ﻣﺘﻐﻴﺮﻫﺎ، ﺗﻮﺻﻴﻔﻲ- ﭘﻴﻤﺎﻳﺸﻲ اﺳﺖ. در اﻳﻦ ﭘﮋوﻫﺶ ﺑﺮای ﭘﻮﺷﺶ ﻣﺒﺎﺣﺚ ﺗﺌﻮری ﺗﺤﻘﻴﻖ، ﻛﺘﺐ ﺗﺨﺼﺼﻲ و ﻋﻤﻮﻣﻲ، ﻣﻘﺎﻻت و ﻧﺸﺮﻳﺎت ﺗﺨﺼﺼﻲ و ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر ﮔﺮدآوری داده ﻫﺎ از ﭘﺮﺳﺶ ﻧﺎﻣﻪ و ﻣﺼﺎﺣﺒﻪ و ﺑﻬﺮه ﮔﻴﺮی از ﻧﻈﺮات اﻓﺮاد ﺧﺒﺮه اﺳﺘﻔﺎده ﺷﺪه اﺳﺖ.

در اﻳﻦ ﭘﮋوﻫﺶ اﺑﺘﺪا ﺑﺎ ﺑﺮرﺳﻲ ﺗﺤﻘﻴﻘﺎت ﺻﻮرت ﮔﺮﻓﺘﻪ در زﻣﻴﻨﻪ مدیریت زنجیره تامین سبز، مولفه های موثر بر مدیریت زنجیره تامین سبز اﺳﺘﺨﺮاج ﺷﺪﻧﺪ. ﺳﭙﺲ با غربالگری مؤلفه های شناسایی شده، مولفه های ﻣﺆﺛﺮ ﺑﺮ مدیریت زنجیره تامین سبز در صنعت مواد غذایی اﻧﺘﺨﺎب می شوند. و با استفاده از تکنیک تحلیل سلسله مراتبی فازی[۵] به رتبه بندی مؤلفه های مدیریت زنجیره تامین سبز می پردازیم. و در نهایت با استفاده تکنیک تاپسیس فازی سه شرکت مورد مطالعه: کاله، پاک و لینا نیک را با استفاده از مؤلفه های مدیریت زنجیره تامین سبز رتبه بندی خواهیم کرد.

۱-۷- روش گردآوری اطلاعات

در این مطالعه برای جمع آوری داده ها و اطلاعات تحقیق، افزون بر منابع کتابخانه ای از پرسشنامه نیز استفاده می شود. شاخص های زنجیره تأمین سبز با مطالعه متون علمی و مقالات مرتبط با زنجیره تامین سبز بدست خواهند آمد.

در این تحقیق از روش های ذیل برای گردآوری اطلاعات استفاده می شود:

مطالعات کتابخانه ای: ادبیات و مبانی نظر تحقیق با مطالعه کتب، نشریات داخلی و خارجی و موضوعات مرتبط با مدیریت زنجیره تامین سبز و استخراج مقالات مرتبط از سایت های علمی حاصل خواهد شد.

مصاحبه: در تحقیق فوق معیارها، عوامل و محدودیت های مهم و تاثیر گذار طی مصاحبه هایی با کارشناسان خبره و مدیران صنعت مورد نظر، مورد بحث و شناسایی قرار خواهد گرفت.

پرسشنامه: به منظور بررسی دیدگاه کارشناسی، علمی، پرسشنامه هایی برای امتیازبندی و اوزان معیارها طراحی خواهد شد.

۱-۸- جامعه و نمونه آماری

جامعه آماری در این تحقیق اساتید دانشگاهی، صاحبنظران و کارشناسانی از صنعت مواد غذایی   می باشند که با مدیریت زنجیره تامین سبز و مسائل زیست محیطی آشنایی دارند. در این تحقیق سعی شده است در صنعت مواد غذایی با توجه به تخصص و ماهیت کار مدیران و کارشناسان تضمین کیفیت، و بهداشت و محیط[۶]، از این کارشناسان نظرخواهی بیشتری به عمل آید. این صاحبنظران دارای حداقل مدرک لیسانس و سه سال سابقه کاری مرتبط می باشند. با توجه به تعداد معدود آنها سعی بر این است که از نظرات کلیه صاحبنظران استفاده شود.

نمونه آماری این تحقیق از شرکت های مواد غذایی و به روش نمونه در دسترس خبرگان انتخاب شده است. در این تحقیق سعی شده است از شرکت هایی در صنت مواد غذایی که دارای سیستم مدیریت زیست محیطی سرآمدتر و زنجیره تامین سبزتری نسبت به سایر شرکت ها برخوردار هستند، استفاده شود. به همین دلیل شرکت های لبنی کاله و پاک و شرکت لینا نیک تولید کننده انواع اسنک های حجیم شده، در این تحقیق مورد مطالعه قرار گرفته اند.

۱-۹- جنبه های نوآورانه تحقیق

ﺗﺪﻭﻳﻦ ﻣﻮﻟﻔﻪ ﻫﺎﻱ مدیریت زنجیره تامین ﺳﺒﺰ ﺍﺯ ﻃﺮﻳﻖ ﺍﺳﺘﺨرﺍﺝ ﻣﺘﻮﻥ ﻋﻠﻤﻲ ﺗﺤﻘﻴﻖ ﻭ ﺑﺮﺭﺳﻲ ﻭ ﺁﺯﻣـﻮﻥ ﺁﻥ ﺩﺭ ﻳﮏ ﺻﻨﻌﺖ ﺧﺎﺹ ﺑﺮﺍﻱ ﺍﻭﻟﻴﻦ ﺑﺎﺭ ﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﻣﻄﺮﺡ ﻣﻴﺸﻮﺩ ﻭ ﺑﺎ ﺗـﺪﻭﻳﻦ ﻣﻮﻟﻔـﻪ ﻫـﺎﻱ ﻣﻨﺎﺳﺐ می توان ﻧﻮﺁﻭﺭﻱ  ﻣﻨﺎﺳﺒﻲ ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﻃﺮﺡ ﺍﺭﺍﺋﻪ ﻧﻤﻮﺩ.

۱-۱۰- اصطلاحات و واژگان کلیدی

      [۱]  SCM: Supply Chain Management

      [۲]  GSCM: Green Supply Chain Management

     [۳] Zhuet al

      [۴]  Lewis & Gretsakis

      [۵]  FAHP: Fuzzy Analytical Hierarchy Process

      [۶]  HSE: Health, Safety and Environment

 

 

 

 

برای دیدن جزئیات بیشتر ، خرید و دانلود آنی فایل متن کامل با فرمت ورد می توانید به لینک زیر مراجعه نمایید:

 دانلود از لینک زیر

پایان نامه ارشد : شناسایی و ارزیابی مولفه های مدیریت زنجیره تامین سبزشناسایی و ارزیابی مولفه های مدیریت زنجیره تامین سبز با رویکرد تصمیم گیری های چند معیاره فازی (مطالعه موردی: صنعت مواد غذایی)