«نظریه‌ی تکامل» به یک نظریه‌ی واحد ارجاع نمی‌کنیم بلکه به کل طیف نظریه‌های منفرد و به کل خانواده‌ی دکترین‌هایی که به لحاظ تاریخی و مفهومی مرتبط هستند اشاره می‌نماییم. لری لادان استدلال می‌کند شیوه‌های برآورد و ارزیابی میان این دو نوع نظریه، تفاوت‌هایی مهم دارند (نگ. لادان 1977: 71) و در این اعتقاد با کوهن و لاکاتوش مشترک است که همین نظریه‌های کلی‌تر و جهانی‌تر، و نه صرفاً نظریه‌های خاص‌تر، ابزار عمده و اساسی درک و برآورد پیشرفت علمی‌اند.این چارچوب‌های جامع یا جهانی از نظریه‌ها که آنها را کوهن پارادایم و لاکاتوش برنامه‌های پژوهشی می‌نامد، در نظام لادان سنتهای پژوهشی نام دارند. سنت‌های پژوهشی چارچوب‌های پیچیده و جامعی هستند که وقتی به دقت تحلیل شوند شبکه‌ای از تعهدات متافیزیکی، ابزاری، نظری و مفهومی را آشکار می‌سازند.
بنابراین منابع عقلانیت که میان الهیات و علم بعنوان شیوه‌های بسیار متمایزی از کاوش، مشترک هستند، در همپوشانی‌های معرفت‌شناختی که با جستجوی فهم‌پذیری نشان داده شده است، در قضاوت عقلانی، در تعمق و شیوه‌ی دست‌یابی ما به انتخاب نظریه‌ی پاسخگو و تعهد به نظریه،خود را به شکلی بسیار آشکار نمایان می‌سازند. مهمترین دلایل این مسئله را می‌توان در ماهیت و ویژگی این سنت‌های پژوهشی جستجو نمود که عقلانیتِ تأملات علمی و غیر علمی ما را شکل می‌دهند اما خود، با قضاوت‌ها و تعمق‌های جاری عقلانی ما شکل می‌گیرند. البته هر رشته‌ی فکری، چه علمی باشد یا غیرعلمی از تاریخی مملو از سنت‌های پژوهشی برخوردار است. بعلاوه هر سنت پژوهشی نه تنها از چندین نظریه‌ی خاص تشکیل شده که بخشی از آنرا تشکیل می‌دهند، بلکه تعهدات متافیزیکی و روش‌شناختی مشخصی را نشان می‌دهد که بصورت یک منظره‌ی کلی به سنت پژوهشی هویت خاص آنرا می‌دهد و از این رو آنرا از دیگر سنت‌های پژوهشی متمایز می‌سازد. سنت‌های پژوهشی بر خلاف نظریه‌های خاصی که اغلب عمر کوتاهی دارند شماری صورت‌بندی‌های تفصیلی و متفاوت را از سر می‌گذرانند و بطور کلی تاریخ فکری بلندی دارند که در دوره‌ی زمانی قابل‌توجهی گسترش یافته است.
بنابراین یک سنت پژوهشی مجموعه‌ای از دستور‌العمل‌ها برای توسعه‌ی نظریه‌های خاص ارائه می‌دهد و از این رو مجموعه‌ای از «بایدها» و «نبایدها»ی روش‌شناختی و هستی‌شناختی را در خود دارد (لادان 1977: 80). بنابراین یک سنت پژوهشی مجموعه‌ای از مفروضات کلی درباره‌ی موجودات و روندها در یک حوزه‌ی مطالعاتی و درباره‌ی روش‌های مناسبی است که باید برای ارزیابی و ایجاد نظریه‌ها در آن حوزه مورد استفاده قرار گیرند. پس سنت‌های پژوهشی بر خلاف نظریه‌های خاص، بطور مستقیم قابل آزمون و توجیه نیستند. اما این بدان معنا نیست که خارج از روند حل مسئله قرار دارند. بلکه کل کارکرد یک سنت پژوهشی در یک معنا،‌ به بیان لادان، ارائه‌ی ابزارهایی مهم برای حل مسائل تجربی و مفهومی است (1977: 83). از اینرو یک سنت پژوهشیِ پیشرو یا موفق، سنتی است که از طریق نظریه‌های سازنده‌اش، برای دامنه‌ی رو به رشدی از مسائل تجربی و مفهومی، به راه‌حل‌های مناسبی رهنمون گردد. در اینجا هم سخنی از تأیید صدق یا کذب در یک سنت پژوهشی به میان نمی‌آید چراکه همانطور که پیشتر آشکار شد، پیشرفت، در بهترین برآوردهایِ ما درون بافت‌های عینی مشخص نشان داده می‌شود. قضاوت‌های عقلانی ما و انتخاب‌هایی که بر مبنای بهترین دلایل موجود صورت می‌دهیم، حلال مسئله هستند که – در حال حاضر- می‌توانند ادعای کفایت تجربی و نظری نمایند.
آنچه اکنون بعنوان معیاری برای قضاوت عقلانی و انتخاب نظریه ظاهر می‌شود از این قرار است: آنچه به باور ما قضاوت‌های عقلانی است به کمک یک نظریه، یک دیدگاه، یا یک سنت پژوهشی صورت می‌دهیم که –با دلایل خوب- قانع شده‌ایم بالاترین توانایی حل مسئله را برای یک مسئله‌ی خاص در یک بافت خاص در اختیار دارد. از این نگاه، دلیل منطقی برای پذیرش یا رد هر نظریه‌ای، اساساً بر ایده‌ی پیشرفتِ حل مسئله در یک سنت‌ پژوهشی گسترده‌تر استوار است. باز هم این دیدگاه نسبت به نقش قضاوت عقلانی در کل شناخت، نه تنها یک حرکت آشکارا عملی است بلکه ما را قادر می‌سازد به شیوه‌ای مسلماً غیرمدرنیستی و پسابنیان‌گرایانه، به روند ارزیابی جمعی، سنجش‌ عقلانی بین‌الاذهانی و ایده‌ی پیشرفت متوسل شویم. این مفهوم گسترش‌یافته از عقلانیتِ پسابنیان‌گرا، حتی در مورد یک صورت صرفاً علمی از انتخاب نظریه، آشکار می‌سازد که تأثیر شکل‌دهنده‌ی عواملِ به ظاهر «غیرعلمی» بر تصمیم‌گیری علمی همچنان روندی به کلی عقلانی است. به بیان خود لادان:
«این مدل کاملاً به دور از این تصور که وارد ساختن مسائل فلسفی،‌ دینی و اخلاقی به علم پیروزی تعصب، خرافات و نامعقولیت خواهد بود؛ ادعا می‌کند که حضور چنین عناصری می‌تواند خود به کلی عقلانی و بعلاوه سرکوب چنین عناصری، غیرعقلانی و تعصب‌آمیز باشد» (لادان 1977: 132).
بنابراین یک بار دیگر منابع مشترک عقلانیت و همپوشانی معرفت‌شناختی میان علم طبیعی و صورت‌های غیر علم طبیعی از کاوش فکری، و یا به قول لری لادان (1977: 191) برابری شناختی170 میان حوزه‌های متنوع و متفاوت کاوش، آشکار گردید. یکی دانستن عقلانیت علمی با کنترل تجربی و دقت کیفی که بطور معمول از سوی مدرنیسم صورت می‌گیرد،‌ مانعی است برای بازشناسی این برابری شناختی علم و دیگر استراتژی‌های تعقل. بازشناسی نقش قضاوت عقلی در تأمل علمی و غیر علمی و قابلیت کاربرد مدل حل مسئله برای مدلهای کاوش غیر علم تجربی، استلزاماتی برای جایگاه عقلانی یا شناختی آنها خواهد داشت. گذر از تقابل‌های کلیشه‌ای میان علم طبیعی،‌ علوم انسانی و الهیات به معنای گذر از تقابل‌های ساده‌انگارانه میان عقلانی و غیرعقلانی، پیشرونده و غیرپیشرونده، خطاپذیر و خطاناپذیر و قیاس‌پذیر و قیاس‌ناپذیر خواهد بود. لری لادان در این زمینه به دقت استدلال نموده است که رشته‌های متنوعی همچون متافیزیک، الهیات و نقد ادبی، همگی ویژگی‌هایی را به نمایش می‌گذارند که برای سنجش عقلانی و قضاوت درباره‌ی شایستگی‌های نسبی سنت‌های پژوهشیِ رقیب درون‌شان به آنها نیاز داریم (نگ. 1977: 191). بنابراین حوزه‌های متنوع کاوش در منابع عقلانیت انسانی مشترک هستند، مسائل تجربی و مفهومی را بروز می‌دهند و می‌توانند استاندارهایی از عقلانیت و در نتیجه معیارهایی برای ارزیابی کفایت نظری و تجربیِ راه‌حلها برای مسائلی خاص را توسعه دهند.
پیوند نقش قضاوت عقلانی به انتخاب نظریه و حل مسئله پیشرو آشکار می‌سازد که اتخاذ نظریه‌ها یا دکترین‌ها در حوزه‌های کاوش غیر علم تجربی، نسبت به استفاده از قضاوت‌های عقلانی در تصمیم‌گیری‌های علمی لزوماً دلبخواهی‌تر یا ذهنی‌تر نیستند. حتی انتخاب بین‌الاذهانی یا میان‌پارادایمی بین جهان‌بینی‌هایی همچون واقع‌گرایی و ناواقع‌گرایی، سرمایه‌داری و سوسیالیسم، عمل‌‌گرایی یا طبیعت‌گرایی (یا در الهیات، میان مثلاٌ نومحافظه‌کاری پسالیبرال و تجدیدنظرطلبی) می‌تواند در حقیقت با ارزیابی کارآییِ نسبیِ حل مسئله یا پیشرفت‌پذیری نسبی و عقلانیت سنت‌های پژوهشی رقیب صورت گیرد. البته این استدلالی است علیه این ایده که پذیرش یا رد چارچوب‌های تفکر، هیچ‌گاه به لحاظ عقلانی موجه نمی‌شوند و با این هشدار نیکولاس رچر (1992: 48) حمایت می‌شود که توسعه در تضمین (برخورداری از بهترین دلایل ممکن) را با توسعه در تقریب (نزدیک‌شدن بیشتر به صدق) اشتباه نکنیم.

Categories: دسته اصلی

Related Posts

دسته اصلی

ارائه شیرهای هیدرولیک و پنوماتیکی با بهترین کیفیت

هیدرولیک و پنوماتیک حامد با بیش از یک دهه تجربه در زمینه شیرهای هیدرولیک و پنوماتیکی ابزار دقیق و پروفشنال های صنعتی ، اتصالات هیدرولیکی ، پنوماتیکی استنلس استیل ، شیلنگ های فشار قوی تا  PSI Read more…

دسته اصلی

رشته حقوق :پایان نامه های متن کامل فرمت ورد

پایان نامه تملیک تدریجی در فقه وحقوق ایران پایان نامه با عنوان بررسی جرم جعل اسناد سجلی و تاثیر آن در ارتکاب جرایم علیه اموال و مالکیت کار تحقیقی رشته حقوق (وکالت) با عنوان مسئولیت Read more…

دسته اصلی

پایان نامه های ارشد- قسمت 35

کنندگانپایان نامه تدوین راهکارهای بهبود ارتباطات بین سازمانی با تمرکز بر فناوری اطلاعاتحجم معاملات سهام و تغییر قیمت سهامدر بورس تهرانارزیابی اثرات جایگاه و مقبولیت برتر واحدهای تجاری در بازار بر روی مشتریان حقیقی و Read more…