دانلود پایان نامه

عنوان پایان نامه : بررسی تطبیقی مسئله‌ی فیض از دیدگاه ابن ‌سینا و صدرالمتالهین


چکیده
الف) موضوع و طرح مسئله (اهمیت موضوع و هدف)

مسئله‌ی فیض یکی ازمسائل بسیار مهمی است که به دلیل آن در طول تاریخ فلسفه از سوی صاحب نظران و اندیشمندان تقریرات گوناگون ارائه شده است. مسائلی که خاستگاه طرح نظریه‌ی فیض تلقی می‌شوند عمدتاً به نحوه‌ی ارتباط بین مبدأ متعال و ما‌سوای او باز می‌گردند. البته غرض از طرح نظریه‌ی فیض توضیح نحوه‌ی بر آمدن کثرت از وحدت است، اما غرض اصلی نظریه‌ی فیض توضیح چگونگی فاعلیت وجودی است؛ یعنی تحقق نحوه‌ای برتر از علیت، ورای علل طبیعی و تحریکی و معّد، در قالب علیت وجودی که آن را صدور یا فیض نامیده‌اند. این نظریه سیر تکمیلی خود را به تدریج در فلسفه‌ی اسلامی طی نموده و به جواب‌های شایسته و قابل قبولی در برابر شبهات گوناگون دست یافته است که در این میان ابن‌سینا و به خصوص ملاصدرا سهم به سزایی را در تبین فلسفی این مسئله داشته‌اند. لذا شایسته است دیدگاه هر یک از این دو فیلسوف در این مسئله بررسی و مورد تحلیل و ارزیابی قرار گیرد. بدین جهت در پژوهش حاضر نگارنده به تفاوت دیدگاه ابن‌سینا و ملاصدرا در نظریه‌ی فیض، توالی و فروعات آن پرداخته که با توجه به آن، ابداعات و دستاوردهای جدید این دو فیلسوف نیز از یکدیگر متمایز می‌شود. هم‌چنین میزان تاثیر‌پذیری ابن‌سینا از مکاتب فکری قبل از خود از جمله نظام فکری ارسطو و نوافلاطونیان در زمینه‌ی صدور کثرت از وحدت و نیز میزان تأثیر‌پذیری ملاصدرا از ابن‌سینا و دیگر مکاتب فکری اشراقی و عرفانی و آموزه‌های دینی از نظریه‌ی مزبور و توالی آن از جمله مسائلی هستند که نگارنده در تحقیق حاضر به بحث و بررسی درباره‌ی آن خواهد پرداخت. البته در تفسیر و توضیح بیشتر نظرات ابن‌سینا و ملاصدرا در باب موضوع مورد نظر، از نظریات و دیدگاه‌های پیروان، شار حین و حاشیه‌نویسان بر آثار این دو فیلسوف در این اثر استفاده خواهد شد.

ب) مبانی نظری شامل مرور مختصری از منابع، چارچوب نظری و پرسش‌ها و فرضیه‌ها

با توجه به این که مسئله‌ی فیض هم در آثار و اندیشه‌ی ملاصدرا و هم در آثار ابن‌سینا مطرح شده اما بنیادهای نظری این دو فیلسوف از هم متفاوت است. به نظر می‌رسد که علت این تفاوت مبنایی است؛ یعنی ابن‌سینا در طرح نظریه‌ی فیض به دلیل قایل شدن به تباین بین علت و معلول و استقلال آن دو نسبت به هم به عناصر چون وجود رابطی، اضافه‌ی مقولی و امکان ماهوی تکیه دارد. اما صدرا المتألهین در این زمینه با تکیه بر عناصری چون وجود رابطه، اضافه‌ی اشراقی و امکان وجودی و فقری در پرتو نظریه‌ی انحصار جعل به وجود نظریه‌ی خاصی درباب مسئله‌ی فیض ارائه می‌دهد که در نهایت منجر به طرح نظریه‌ی تجلی و ظهور در دیدگاه نهایی او می‌شود، که در این زمینه هر یک از این دو فیلسوف با توجه به مبانی و اصول فلسفی خاص خود به تبیین مسئله‌ی فیض و فاعلیت وجودی پرداختند به طوری‌که در فلسفه‌ی یونان از آن خبری نبوده است. در مسئله‌ی صدور کثرت از وحدت نیز ابن‌سینا از ارسطو و نوافلاطونیان تأثیر پذیرفته اما ملاصدرا از مکتب اشراق و عرفان، به خصوص عرفان ابن‌عربی تأثیرات زیادی پذیرفته است؛ در واقع صدرا در نظام فیض خود به جای سلسله‌ی عقول ده‌گانه که درمکتب مشاء مطرح است، وی سلسله مراتب وجودی را که برگرفته از آثار عرفاست برای پیدایش هستی ترسیم می‌کند.

با توجه به مباحث فوق، مطالب رساله در پی پاسخ گویی به سؤالات زیر است:

– ماهیت فیض و صدور در نزد ابن‌سینا و ملاصدرا چیست و اصول و مبانی هر یک در این مسئله چه بوده است؟

– تفاوت فهم ابن‌سینا و ملاصدرا در چه مؤلفه‌ها و عناصری است؟

– در مسئله‌ی‌ صدور کثرت از وحدت این دو فیلسوف تا چه میزان از آراء و مبانی گذشتگان استفاده کرده‌اند؟

ج) روش تحقیق، شیوه‌ی گردآوری و تجزیه و تحلیل داده‌ها

روش این تحقیق روش توصیفی- تحلیلی می‌باشد. در این روش عناصر و مطالب مورد نظر گردآوری و طبقه بندی شده و سپس مورد تجزیه و تحلیل قرار می‌گیرد. بنابراین، نگارنده در تحقیق حاضر ابتدا به شناخت مسئله و تعریف آن، تدوین فرضیه‌ها و طبقه بندی اطلاعات، تجزیه و تحلیل و سپس به نتیجه‌گیری می‌پردازد.

د) نتیجه‌گیری و پیشنهادات

نتایجی که نگارنده در حیطه‌ی مسئله‌ی مورد بحث بدان دست یافت این است که ابن‌سینا در زمینه‌ی مسئله‌ی فیض و فاعلیت وجودی با طرح مباحثی چون تمایز وجود و ماهیت در ممکنات و عینیت آن‌ها در خداوند و نیز تمایز بین حادث ذاتی و حادث زمانی، خالقیت خدا را که در آراء ارسطو جایگاهی نداشت تبیین روشنی بخشید. از نظر وی، فاعلیت وجودی به معنی اقتران وجودی دو امر مباین بوده به‌طوری که دو طرف نسبت در دیدگاه فوق دارای استقلال وجودی از هم هستند. در این دیدگاه به دلیل رسوخ لحاظ استقلالی به ماهیت درباره‌ی علیت ایجاد بر امکان ماهوی به عنوان مناط احتیاج به علت تاکید می‌شود. هم‌چنین ابن‌سینا به دلیل اعتقاد به قاعده‌ی الواحد و با تأثر از فکر ارسطویی و نوافلاطونی، نظام سلسله مراتبی صدور را برای پیدایش هستی ترسیم می‌کند. صدرالمتألهین در این زمینه، علاوه بر پذیرش بدوی موضع رسمی ابن‌سینا مبنی امکان وقوع فاعلیت وجودی و فیض، در تحلیل و تدقیق پیرامون مفهوم فیض و فاعلیت الهی و تبیین ویژگی‌های فیض و نحوه‌ی رابطه‌ی حق با خلق کوشیده و با توجه به امکان فقری و وجود رابط و طرح اصطلاح اضافه‌ی اشراقیه سعی در ایضاح بیشتر محل بحث نموده است؛ اما در انتها به قولی عمیق‌تر و دقیق‌تر، یعنی نظریه‌ی تجلی و ظهور در نحوه‌ی فاعلیت حق رسیده که از آن می‌توان به فاعلیت ظهوری یاد نمود که بر طبق آن اشیاء نه معلول حق، بلکه تجلی و نمایش و ظهور اسماء و صفات حق تعالی هستند. وی هم‌چنین با پذیرش قاعده‌ی الواحد و با تأثر از عرفا نظام سلسله مراتب وجودی را برای پیدایش هستی ترسیم می‌کند. بدین ترتیب، به لحاظ دید عمیق، دقیق و آگاهانه‌ای که از مسئله‌ی وجود، اصالت، بساطت و تشکیک در مراتب و مظاهر وجود در حکمت متعالیه پیدا شده، سعی شده که نحوه‌ی فاعلیت وجودی و افاضه‌ی هستی بخش با نگاهی وجود شناسانه در این مکتب تبیین و تحلیل گردد، امری که باعث تمایز حکمت متعالیه از دیگر مکاتب و نظام‌های فلسفی و هم‌چنین موجب نقطه‌ی قوت آن نسبت به این نظام‌ها گردیده است. نتایج فرعی که نگارنده به آن در حیطه‌ی مورد بحث دست یافت این است که بر خلاف عقاید برخی مورخان فلسفه و مستشرقین غربی، فلاسفه‌ی اسلامی در مسئله‌ی فیض و مسائل فلسفی دیگر مقلّد محض نظام‌های فکری یونانیان نبوده‌اند، بلکه خود با روحیه‌ی اجتهاد و نوآوری که داشتند توانستند با ارائه‌ی دیدگاه‌ها و تبیین‌ها و راه حل‌های جدید نظام‌های تازه‌ای تأسیس کنند. بدین جهت لازم است کارهای بیشتری در این زمینه صورت پذیرد تا ابداعات و نوآوری‌ها و دستاوردهای این فلاسفه در مقایسه با فلاسفه‌ی یونانی مشخص شود که البته کارهای ارزش‌مندی نیز در این زمینه صورت پذیرفته است.

دانلود  رایگان فایل دموی این پایان نامه

( فقط حاوی صفحات فرد و حداکثر فقط 50 صفحه  با فرمت ورد ) :

 بررسی تطبیقی مسئله‌ی فیض از دیدگاه ابن ‌سینا و صدرالمتالهین

برای دیدن جزئیات بیشتر ، خرید و دانلود آنی فایل متن کامل با فرمت ورد می توانید به لینک زیر مراجعه نمایید:

 دانلود از لینک زیر

Related Posts

دسته اصلی

زیباترین آبشارهای دنیا

زیباترین آبشارهای دنیا معرفی زیباترین آبشارهای دنیا با بخش دیدنی های جهان مجله اینترنتی بیست ستون همراه باشید آبشار آنجل در ونزوئلا این آبشار بلندترین آبشار در جهان است که از ارتفاع تقریبا 1000 متری Read more…

دسته اصلی

منابع آزمون دکتری

منابع آزمون دکتری منابع دکتری یکی از مهم ترین آیتم های قبولی در کنکور دکتری است اگر جزوات آموزشی دکتری درست انتخاب شوند؟داوطلبان ازمون دکتری می توانند برای تهیه منابع دکتری از سایت سنجش تکمیلی Read more…

دسته اصلی

مکان های گردشگری آرام بخش در دنیا

مکان های گردشگری آرام بخش در دنیا سوئیس بهترین مکان برای گردشگران با بخش گردشگری مجله اینترنتی بیست ستون همراه باشید سایت خارجی “تریب ادوایزر” تعدادی از مقاصد گردشگری آرام را در سه قاره جهان Read more…