دانلود پایان نامه

دانلود پایان نامه

عنوان پایان نامه :

 بررسی فقهی و حقوقی عقد صلح در حقوق ایران

گفتار اول مفهوم و تعریف عقد صلح از نظر فقها

« صلح » در مفهوم کلی، به دو معنی به کار رفته است،در معنای اول، صلح در مقابل جنگ و جدال است که جایگاه فعلی آن در حقوق بین الملل عمومی می باشد و به بحث ما ارتباط نزدیکی نخواهد داشت. ولی، در مفهوم دیگر، صلح به عنوان یک عقد در حقوق خصوصی مطرح می شود که از برخی جهات در این نوشتار مورد بررسی قرار خواهد گرفت. در هر حال این دو پیمان، در لغت و تا حدودی عرف، مدلول و مفهوم مشترک دارند. [1]

« صلح » کلمه ای عربی است و اسم مصدر از مصالحه و مصالحه، نیز مصدر باب مفاعله می باشد، این واژه در لغت به معنای آشتی و سازش آمده است، تعریفی که فقها از عقد صلح کرده اند نیز از معنای لغوی دور نیفتاده و از تعاریف آنها به نحوی سازش و تسالم فهمیده می شود[2].در اینجا قصد نداریم تعریفهای مختلف عقد صلح را ذکر نموده و درباره آنها بحث نماییم. بلکه، برای نمونه به بعضی از آنها اشاره خواهیم کرد تا به مفهوم این عقد آرام و دامنه وسیع آن در فقه امامیه آشنایی بیشتری پیدا نماییم.محقق حلی (ره) درباره عقد صلح می گوید: « و هو عقد شرع لقطع التجاذب»[3]. ولی، اما خمینی (ره)، صلح را این گونه تعریف می کنند: « و آن عبارت است از رضایت طرفین و سازش بر چیزی، از قبیل تملیک عین یا منفعت یا ساقط نمودن دین یا حق و غیر اینها و شرط آن نیست که مسبوق به نزاع باشد.»[4]

اگرتعریف دوم نبود، این سوال مطرح می شد که آیا در فقه ما عقد صلح تنها برای خاتمه دادن به تنازع و خصومت تشریع گردیده است یا در غیر مورد دعوی نیز این پیمان می تواند بسته شود؟ تعریف اخیر به پرسش مزبور پاسخ منفی می دهد و از بررسی تعریفهایی که در نوشته فقیهان دیده می شود، می توان به نتیجه رسید که، ضرورتی ندارد که برای تحقق تمام انواع عقد صلح، اختلافی وجود داشته باشد تا بتوان بر اساس آن تنازع، پیمان صلحی منعقد کرد. به بیان دیگر، فقهای امامیه، سبق نزاع و تشاجر را از شرایط عقد صلح به شمار نیاورده اند.

صاحب جواهر (ره) در این باره عبارتی دارد که به نوعی این گفته را تایید می کند، از کلام ایشان فهمیده می شود که هر چند صلح برای پایان دادن به تنازع بین طرفین دعوی تشریع شده است، لیکن، وجود خصومت در صلح از حکمتهایی است که شیوع آن لازم و ضروری نیست، مانند سختی در قصر (نماز شکسته) و نقصان قیمت در رد به عیب[5] و در ادامه، این فقیه بزرگوار، صلح بدون سبق خصومت را مشروع و صحیح می داند. بنابراین، حتی اگر صلح در اصل تشریع هم برای پایان دادن به خصومت بوده باشد، به عقیده فقها، سابقه نزاع و خصومت، شرط صحت عقد صلح نخواهد بود و این معنی، از مجموع تعاریف فقیهان امامیه راجع به عقد صلح، به خوبی استنباط می شود.بدین ترتیب، تعریف محقق حلی (ره) از دو جهت قابل تامل و بحث می باشد، نخست آنکه، تعریف نامبرده، شامل اقسام گوناگون عقد صلح نیست، مثلاً شامل صلح بدوی و معاملی نمی شود و دوم آنکه تعریف مزبور، این معنا را به ذهن متبلور می کند که عقد صلح اختصاص به صلح دعوی دارد و یا ناظر به پیدایش عقد صلح است، نه بیان ماهیت آن.نکته دیگری که در اینجا مناسب است گفته شود و علامه حلی در ادامه تعریف عقد صلح به آن اشاره کرده، مسئله اصل بودن عقد صلح است

[1] – ر. ک: دکتر محمد جعفر جعفری لنگرودی ، ترمینولوژی حقوق، ناشر کتابخانه گنج دانش، چ دوم، پاییز 1367، ص 408.

[2] – حسن عمید، فرهنگ عمید (سه جلدی)، انتشارات امیرکبیر، ج 2، تهران 1363، چ اول، ص 1628.

[3] – ابوالقاسم نجم الدین جعفر بن الحسن المحقق الحلی، شرایع الاسلام فی مسائل الحلال و الحرام، انتشارات استقلال، تهران، ج 2  1الطبعه الثالثه، 1983 م 1403 هـ، ص 367.

[4] – امام خمینی (ره)، تحریر الوسیله ،دفتر انتشارات اسلامی، ج 2، (مترجم علی اسلامی)، ص 468.

[5] – شیخ محمد حسن نجفی، جواهر الکلام فی شرح شرایع الاسلام، داراحیاء التراث العربی الطبعه السابعه، ج 26، ص 211.

برای دیدن جزئیات بیشتر ، خرید و دانلود آنی فایل متن کامل با فرمت ورد می توانید به لینک زیر مراجعه نمایید:

دانلود از لینک زیر

 دانلود پایان نامه:بررسی فقهی و حقوقی عقد صلح در حقوق ایران

دسته‌ها: دسته اصلی