دانلود پایان نامه

فهرست

فصل اول: کلیات 1
1-1. مقدمه 2
2-1. بيان مسئله 2
3-1. ضرورت و اهمیت تحقیق: 4
4-1. اهداف تحقیق 6
5-1. سؤالات تحقیق 6
6-1. فرضیه‌ها 7
7-1. تعریف مفاهیم 7
فصل دوم: مبانی نظری 12
1-2 مقدمه 13
2-2 بررسی تحقیقات پیشین 13
1-2-2 تحقیقات داخلی 13
1-2-2 تحقیقات خارجی 18
3-2 نظریات مربوط به تحقیق 21
1-3-2 مدیریت استراتژیک، ‌مدیریت عمومی و مدیریت رسانه 22
1-1-3-2 رویکردهای مدیریت رسانه 23
2-1-3-2 ضرورت توجه توأمان به سه منظر و گفتمان حاکم بر مدیریت استراتژیک رسانه 24
2-3-2 جنگ نرم 25
1-2-3-2 جنگ نرم در فضای سایبر 27
3-3-2 رقابت و یا جنگ رسانه‌ای، در سپهر رسانه‌ای جهان 29
4-3-2 دیپلماسی عمومی و ارتباطات استراتژیک 32
5-3-2 دیپلماسی رسانه‌ای 38
1-5-3-2 تبديل اطلاعات سري به اطلاعات آشكار 39
2-5-3-2 رسانه‌ها؛ نهادهاي خصوصي ديپلماتيك 40
3-5-3-2 ديپلماسي رسانه‌اي؛ عرصه ديپلماسي افكار عمومي 41
4-5-3-2 رسانه‌ها؛ حلقه اتصال دولت‌ها به افكار عمومي جهاني 42
6-3-2 رسانه پدیده‌ای انسان‌واره 43
7-3-2 فضای نوین رسانه‌ای جهان 48
1-7-3-2 سیر تطور رسانه و مخاطب و جامعه 49
2-7-3-2 جامعه اطلاعاتی : 64
3-7-3-2 جامعه دانشي 71
4-7-3-2 جامعه مجازي 74
5-7-3-2 جامعه الحاقی 82
6-7-3-2 جمع‌بندی بخش «فضای نوین رسانه‌ای جهان» 87
فصل سوم: روش تحقیق 88
1-3. مقدمه 89
2-3. شیوه تحقیق 89
3-3. روش گردآوری اطلاعات 91
1-3-3 مطالعات اسنادی و کتابخانه‌ای 91
2-3-3 مصاحبه عمیق 92
3-3-3 روش گراندد تئوری 93
4-3. جامعه آماری يا جامعه مورد بررسی 96
5-3. روش نمونه‌گیری و محاسبه حجم نمونه 97
6-3. روش تجزیه‌وتحلیل اطلاعات 98
7-3. اعتبار و پایایی تحقیق 102
فصل چهارم: یافته‌های تحقیق 104
1-4. مقدمه 105
2-4. ابعاد آرایش رسانه‌ای 105
3-4. مفهوم،‌ معنا و تعریف آرایش رسانه‌ای 108
4-4. پیش‌نیاز آرایش رسانه‌ای 112
5-4. برنامه‌ریزی در آرایش رسانه‌ای 114
1-5-4. تعیین رویکردهای طراحی در برنامه‌ریزی 115
2-5-4 تبیین وضع موجود در برنامه‌ریزی 118
3-5-4 ترسیم وضع مطلوب و شناخت آینده و فضای نوین رسانه‌ای جهان در برنامه‌ریزی 128
4-5-4 . طراحی آرایش رسانه‌ای در برنامه‌ریزی 135
1-4-5-4. طراحی آرایش رسانه‌ای در برنامه‌ریزی- گام اول،‌ ‌تنظیم اصول و قواعد طراحی آرایش 135
2-4-5-4 طراحی آرایش رسانه‌ای در برنامه‌ریزی- گام دوم، تعیین نوع آرایش رسانه‌ای 147
3-4-5-4 طراحی آرایش رسانه‌ای در برنامه‌ریزی- گام سوم، تفکیک پارادایم 149
4-4-5-4 طراحی آرایش رسانه‌ای در برنامه‌ریزی- گام چهارم، تعیین حوزه نفوذ تمدنی 151
5-4-5-4 طراحی آرایش رسانه‌ای در برنامه‌ریزی- گام پنجم، نیازسنجی 152
6-4-5-4 طراحی آرایش رسانه‌ای در برنامه‌ریزی- گام ششم، تنظیم حوزه‌های آرایش رسانه‌ای 153
7-4-5-4 طراحی آرایش رسانه‌ای در برنامه‌ریزی- گام هفتم، تبیین اهداف،‌ مأموریت و چشم‌انداز و انتشار‌ 156
6-4. سازمان‌دهی در آرایش رسانه‌ای 160
7-4. منابع انسانی و تأمین امکانات در آرایش رسانه‌ای 163
8-4. هدایت و رهبری در آرایش رسانه‌ای 166
9-4. نظارت و کنترل در آرایش رسانه‌ای 167
فصل پنجم: بحث و نتیجه‌گیری 170
1-5. مقدمه 171
2-5. خلاصه تحقيق 171
3-5. خلاصه يافته‌ها 172
4-5. نتيجه‌گيري 178
5-5 محدوديت‌هاي تحقيق 183
6-5. پيشنهادهاي برخاسته از تحقيق 183
7-5. پيشنهادهايي به ساير محققين 185
پیوست ۱:‌ متن مصاحبه‌ها 186
مصاحبه‌های عمیق و کدگذاری‌های باز مصاحبه‌ها 187
فهرست منابع و مآخذ 244

فهرست تصاویر، نمودارها و جداول:

تصویر ۱-2 محدوده‌های اطلاعات 28
تصویر ۲-۲ ارتباطات استراتژیک از منظر بنیاد رند 36
تصویر 3-2 سیر تطور جامعه 49
تصویر 4-2 سیر تطور جامعه 49
تصویر 5-2 سیر تطور وب 51
تصویر 6-2 سیر تطور وب 53
تصویر 7-2 دروازه ادغام 54
تصویر 8-2 چشم‌انداز بسط وب 55
تصویر 9- 2 چشم‌انداز بسط وب 56
تصویر 10-2 آینده سرگرمی 58
تصویر 11-2 آینده سرگرمی 60
تصویر 12-2 نقشه ترند یونیورس 2012 63
تصویر 13-2 بستر مفهومی جامعه اطلاعاتی 66
تصویر 14-2 دامنه شهر الکترونیک 69
تصویر 15-2 ارکان شهر الکترونیک 70
تصویر 16-2 ریشه‌یابی شهر الکترونیک 71
تصویر 17-2 سیر تطور جامعه 72
جدول 1-3 فهرست مصاحبه‌های عمیق 93
تصویر 2-3 جمع‌آوری و تحلیل داده‌ها به صورت زیگزاگ 97
جدول 3-3 نمونه‌ای از کدگذاری 101
تصویر 4-3 نمونه‌ای از یک ایدئوگرام مصاحبه عمیق 102
تصویر 1-4 چارچوب‌های آرایش رسانه‌ای 106
تصویر 2-4 الگوی مدیریت عمومی رسانه 107
تصویر 3-4 عقبه آرایش رسانه‌ای 114
تصویر 4-4 برنامه‌ریزی در آرایش رسانه‌ای 115
تصویر 5-4 برنامه‌ریزی- رویکردهای طراحی 117
تصویر 6-4 برنامه‌ریزی- شناخت وضع موجود 118
تصویر 7-4 برنامه ریزی- شناخت وضع موجود- شناخت توان رسانه‌ای 121
تصویر 8-4 برنامه ریزی- شناخت وضع موجود- شناخت سازمان و برنامه 122
تصویر 9-4 برنامه ریزی- شناخت وضع موجود- ضعف‌شناسی- آسیب‌شناسی 123
تصویر 10-4 برنامه ریزی- شناخت وضع موجود- ضعف‌شناسی- شناخت مخاطبان رسانه‌های خودی 126
تصویر 11-4 برنامه ریزی- شناخت وضع موجود 127
تصویر 12-4 برنامه ریزی- ترسیم وضع مطلوب و فضای نوین رسانه‌ای جهان 131
تصویر 13-4 برنامه ریزی- ترسیم وضع مطلوب و فضای نوین رسانه‌ای جهان 134
تصویر 14-4 برنامه ریزی 135
تصویر 15-4 برنامه‌ریزی- طراحی آرایش رسانه‌ای- تنظیم اصول و قواعد طراحی 135
تصویر 16-4 برنامه‌ریزی- طراحی آرایش رسانه‌ای- تنظیم اصول و قواعد طراحی- رسانه 138
تصویر 17-4 برنامه‌ریزی- طراحی آرایش رسانه‌ای- تنظیم اصول و قواعد طراحی- مدیریت 139
تصویر 18-4 برنامه‌ریزی- طراحی آرایش رسانه‌ای- تنظیم اصول و قواعد طراحی- پیام 144
تصویر 19-4 برنامه‌ریزی- طراحی آرایش رسانه‌ای- تنظیم اصول و قواعد طراحی- مخاطب 147
تصویر 20-4 برنامه‌ریزی- طراحی آرایش رسانه‌ای- نوع آرایش 149
تصویر 21-4 برنامه‌ریزی- طراحی آرایش رسانه‌ای- تفکیک پارادایم 150
تصویر 22-4 برنامه‌ریزی- طراحی آرایش رسانه‌ای- تعیین حوزه تمدنی 151
تصویر 23-4 برنامه‌ریزی- طراحی آرایش رسانه‌ای- نیازسنجی 152
تصویر 24-4 برنامه‌ریزی- طراحی آرایش رسانه‌ای- حوزه‌های آرایش رسانه‌ای 156
تصویر 25-4 برنامه‌ریزی- طراحی آرایش رسانه‌ای- اهداف و مأموریت و چشم‌انداز 159
تصویر 26-4 الگوی مدیریت عمومی رسانه 160
تصویر 27-4 سازمان‌دهی 163
تصویر 28-4 منابع انسانی و امکانات 166
تصویر 29-4 رهبری و هدایت 167
تصویر 30-4 نظارت و کنترل 169
تصویر 1-5 الگوی طراحی آرایش رسانه‌ای 181

فصل اول: کلیات

1-1. مقدمه

در فصل پیش رو، که تحت عنوان کلیات است؛ در بدو امر، به بیان مسئله پرداخته‌شده و سعی نگارنده بر آن بوده تا بیش از هر چیز، چیستی و مسئله‌ی تحقیق را به‌وضوح تبیین نماید. در ادامه ضرورت و اهمیت تحقیق حاضر مورد مداقه قرارگرفته، تا آنکه، فوایدِ انجام و مضراتِ عدم انجام آن، احراز گردد. سپس اهداف و پرسشهای اصلی و فرعی تحقیق بیان گردیده و درنهایت مفاهیم اصلی پژوهش تعریف شدهاند. بر این اساس، در فصل حاضر پایههای لازم برای شروع تحقیق و مقدمات ورود به فصول بعدی تبیین گردیده است؛ تا آنکه پژوهش به‌درستی بر پیهای خود شکل بگیرد.

2-1. بيان مسئله

در جهانی زندگی میکنیم که حوزهی رسانه و مدیریت آن، به دلیل شتاب روزافزون توسعه تکنولوژی، تحولات مخاطب و ذائقهی آن‌ها و طیفهای گسترده و متکثر مخاطبان، رقابت تنگاتنگ با سایر رسانهها، گستردگی و تنوع موضوعات مربوط به رسانه و … با تغییر و تحولات پرشتاب روبروست و صداوسیما ناگزیر از آن است که برای بقای خویش، حرکت خود را با تحولات گوناگون منطبق نماید.
از سویی دیگر استکبار جهانی، در استمرار سلطه و استعمار خویش، از مراحل استعمار کهن و استعمار نوین عبور نموده و اکنون به وضعیت استعمار جدیدی که آن را «استعمار فرانو» مینامند، رسیده است. این استعمار، نه به‌واسطه‌ی قدرت سخت، بلکه با اعمال قدرت نرم، محقق میشود که با عناوینی چون، تهاجم فرهنگی، شبیخون فرهنگی، ناتوی فرهنگی و درنهایت، جنگ نرم شناخته میشود. جمهوری اسلامی ایران نیز در مبارزه و مقاومت خویش در برابر سپاه باطل، در تقابل و مواجهه با جبهه نرم دشمن قرار دارد و رسانهی ملی، به‌عنوان یکی از مهم‌ترین عناصر قدرت نرم جمهوری اسلامی، در مقابل صف رسانهای استکبار جهانی که گاهی از آن به «امپریالیسم رسانهای» تعبیر میشود؛ ایستاده است.
همچنین، صداوسیما به‌موازات مبارزه با امپریالیسم رسانهای و جریان رسانهای نظام سلطه، مأموریت مدیریت افکار عمومی جامعه و هدایت فرهنگ را بر عهده دارد و بیش از همه، «تلویزیون» به‌عنوان رسانهای تأثیرگذار و پرمخاطب، جایگاه رفیعی در مهندسی فرهنگی کشور و عرصهسازی دارد.
از طرفی، مقام معظم رهبری نیز در فرمایشات خود در حوزهی آرایش رسانهای صداوسیما میفرمایند:
« امروز آرايش رسانه‏اي و فرهنگي که در مقابل جمهوري اسلامي قرار دارد، بسيار آرايش پيچيده، متنوع، متكثر، کارآمد و فنى و پيشرفته است. صداوسيما یک‌تنه در مقابل اين آرايش عظيم ايستاده است.» (خامنه‌ای, 1383)
ایشان ضمن تأکید بر مأموریت صداوسیما و تبیین ابعاد آن، الزاماتی را برای نیل به این مأموریت تعریف میکنند و میفرمایند:
«الزام مأموریت محورى رسانه ملی، داشتن آرايش رسانه‌اىِ کارآمد در عرصه‌ى استانى و ملى و بين‌المللى است؛ … در اين‌جا آرايش ما ضعيف است… اين آرايش بايد کارآمد باشد؛ داراى قدرت انعطاف براى انطباق با شرايط گوناگون و پيش‌بينى نشده باشد؛ در برخورد با مسائل گوناگون، توانايى، سرعت و چالاكى داشته باشد؛ بتواند موضع خودش را اتخاذ كند و كارساز باشد. » (خامنه‌ای, بیانات در دیدار مسولین صدا و سیما, 1383)
از سویی دیگر، رقابت تنگاتنگ رسانههای متنوع و متکثر، به‌موازات شتاب روزافزون تکنولوژی و تغییر ذائقهی مخاطبان و تحولات پرشتاب، شرایطی را رقم زده است که موجب ایجاد محیطی پویا در عرصهی رسانه شده و لحظه‌به‌لحظه، این عرصه در حال دگردیسی و تطور است. در بالا تأکید شد که، آرایش رسانهای کارآمد، در گرو انعطافپذیری و انطباق با شرایط جدید است. چراکه بقای هر رسانهای (یا هر پدیدهای دیگر) در گرو توانایی انطباق با شرایط جدید است و در غیر این صورت محکوم به زوال و فناست.
برای انطباق با شرایط جدید که لازمهی داشتن آرایش رسانهای کارآمد است، میبایست به‌طور مستمر، شرایط محیط زیست رسانهای را سنجید و مسیر خود را در کشاکش آن، جستجو کرد.
همچنین برای طراحی «آرایش رسانهای کارآمد» میبایست مفهوم، ابعاد، حوزهها و جوانب «آرایش رسانهای» را سنجید، و به عبارتی دیگر، الگویی برای آرایش رسانهای ترسیم نمود، تا آنکه از رهگذر آن الگو بتوان به سر منزل «طراحی آرایش رسانهای کارآمد» نائل شد.
با توجه به شرایط و محیط رسانهای جهان، مسئله این است که صداوسیمای جمهوری اسلامی، چه الگوی آرایش رسانهای، را باید داشته باشد تا بتواند با برتافتن آن الگو و سپس طراحی آرایش رسانهای، از عهده مأموریت جهانی خود برآید؟
تحقیق حاضر بر آن بود، تا به‌قدر توان و قوت قلم نگارنده، به این مسئله پاسخ مناسب دهد. نکته آنکه «آرایش رسانهای» ابعاد و وجوه متکثری دارد؛ که بضاعت این تحقیق در بررسی آرایش رسانهای، به حوزهی رسانههای تصویری، محدود میگردد.

3-1. ضرورت و اهمیت تحقیق:

مأموریت یک سازمان، هدف یا علت وجودی سازمان است و الزامات مأموریت، چیزی است که رسیدن به اهداف سازمان و انجام مأموریت آن را تضمین میکند.
سازمان صداوسيماي جمهوري اسلامي ايران به مثابه یک «دانشگاه عمومي»، مأموریت «مدیریت و هدایت فرهنگ و افکار عمومی جامعه» را بر اساس «اهداف کلان» خود بر عهده دارد. اما چگونه میتواند از عهدهی این مأموریت برآید و چه چیزهایی انجام این مأموریت را تضمین میکند؟ یا به عبارت دیگر انجام این مأموریت، چه الزاماتی دارد؟
مقام معظم رهبری الزام این مأموریت را در تأمین مواردی ازجمله، امين نظام، مورد اعتماد مردم، برخوردار از مزیت‌های رقابتى و داشتن آرايش رسانه‏اىِ کارآمد میدانند. (خامنه‌ای, بیانات در دیدار مسولین صدا و سیما, 1383)
انعطافپذیری و قدرت انطباق با شرایط جدید، خود از ملزومات آرايش رسانهای است و دستیابی به چنین آرایشی، نیازمند برتافتن یک الگوی جامع‌الابعاد است که حوزهها و جوانب آرایش رسانهای را تعریف نماید.
بر این اساس لازم بود که در مبادی امر، «شرایط جدید» در فضای نوین رسانهای جهانی به چنگ ذهن آید؛ تا آنکه رسانه ملی بتواند خود را در نسبت با آن شرایط بازیابد. پس از شناخت از محیط، میبایست به الگویی برای تنظیم آرایش رسانهای و ابعاد و جوانب آن دست یافت، تا آنکه به‌واسطه‌ی آن الگو، امکان طراحی آرایش رسانهای کارآمد رسانه ملی، فراهم میشد.
لذا پژوهش پیش رو، از آن حیث واجد اهمیت و ارزش است که سازمان صداوسیما را از مزایای داشتن الزامات مأموریت محوری خود، بهرهمند میسازد.
از سویی دیگر، صداوسیما در خط مقدم مواجههی با جنگ نرم دشمنان انقلاب اسلامی ایران و به‌ویژه جنگ رسانهاي آنان قرار دارد که با تکنولوژیهای پیشرفته و تزویر رسانههای اختاپوسی خود، در پی مقابله و منازعه با انقلاب اسلامی به کارزار برآمدهاند. صداوسیما گریزی از آن ندارد که، به‌موازات مأموریت سازمانی خویش که بیشتر ناظر به درون جامعه است، ذهن و قلب جامعه را از آماج تهدیدات رسانهای دشمن نیز مصونیت ببخشد. همچنین در عرصهی جهانی، صدای اسلام و سیمای انقلاب را به جهان عرضه کند. لذا برای انجام این مأموریت نیز، ضروری است که آرایش رسانهای دشمن را ترسیم نموده و در مواجهه و مقابلهی با آن، آرایش رسانهای مطلوب خویش را طراحی نمود که این طراحی نیز، مستلزم داشتن یک الگو است!
به‌طور خلاصه، اگر مأموریت صداوسیما (که همان هدف یا علت وجود این سازمان است)، مدیریت و هدایت فرهنگ و افکار عمومی جامعه میباشد، برای تضمین اجرای این مأموریت، فرزندان انقلاب اسلامی را گریزی از آن نیست که، الگویی برای تنظیم آرایش رسانهای تدوین نمایند تا با برتافتن آن الگو، آرایش رسانهای صداوسیما در انطباق با شرایط جدید طراحی شده و در مواجهه با امپریالیسم رسانهای دشمن، بر تهدیدات آن نیز فایق آیند.
بنابراین ضروری است که الگویی برای آرایش رسانهای صداوسیمای جمهوری اسلامی ایران، در نسبت با عرصهی نوین رسانهای جهان، و مواجهه با تهدیدات جبهه رسانهای جنگ نرم دشمن، تدوین شود.
لذا ضرورت تحقیق حاضر ازآنجاست که، عدم برتافتن الگوی آرایش رسانهای، صداوسیما را در انجام مأموریت خود، در هدایت افکار و فرهنگ عمومی جامعه و همچنین مقابله با جنگ نرم و جنگ رسانهای دشمن، ناکارآمد و کمتوان میسازد.
گفتنی است، یکی از نکاتی که در این تحقیق مدنظر بوده؛ این است که، کوشش حاضر متناسب با اهداف و نيازهاي سازمان صداوسيما باشد. بر اساس آنچه در افق رسانه ملی تدوین‌شده است، مأموریت رسانه ملی «مدیریت و هدایت فرهنگ و افکار عمومی جامعه» است، که نیل به این مأموریت (بر اساس فرمایش

دسته‌ها: دسته اصلی