دانلود پایان نامه

سال سابقهی تجربی در حوزهی رسانه را داشته باشند. فهرست این افراد در بخش مربوط به توضیحات مصاحبه عمیق آورده شده است.

5-3. روش نمونه‌گیری و محاسبه حجم نمونه
در تحقیق كيفي معمولاً از نمونهگيري احتمالی خودداری ميشود زیرا اين روش مناسبی براي یافتن افراد با اطلاعات غنی و مطلوب نيست. (صلصامی, 1382)
نمونهگيري در تئوری زمينهاي برخلاف نمونهگيري متعارف است. يعني در اين روش، نمونهگيري موردنیاز، «نمونهگیری نظری109» است ؛ که بر اساس سازههاي به لحاظ نظري مرتبط انجام ميگيرد (Chamberlain, 1995). نمونهگیری نظری نمونهگيري آماری نيست. در اين شیوه نمونهگيري ممکن است برخی مواقع تنها از يك تعداد گروه كم، براي ساخت يك مقوله و مواقع دیگر از گروههاي زيادي براي اين كار استفاده شود. ازآنجاکه پروراندن نظريه متكي به انجام مقايسههايي است، مواردي افزوده ميشوند تا اين كار تسهيل گردد. در اين فرايند يكي از مفاهیم مهم «اشباع نظري» است. موارد تا جايی افزوده ميشوند كه دیگر بینش و بصیرت افزوده نگردد؛ تا وقتی‌که پژوهشگر متوجه شود كه دیگر چیز تازهاي کشف نميشود. (بلیکی، 1384؛ فلیک، 1387)
در ورای انجام نمونهگیری از دادهها، به خاطر ارزش نظری آن‌ها، پژوهشگر از شیوهی نوخاسته110 نیز استفاده میکند. شیوهی نوخاسته در روش تحقیق گراندد تئوری، فرآیندی است که در آن پژوهشگر، دادههایی را گردآوری میکند، بلافاصله مورد تحلیل قرار میدهد؛ نه اینکه صبر کند تا تمام داده هاگردآوری شود. (بازرگان, 1389) این عمل، گردآوری و تحلیل داده هابه‌صورت زیگزاگ است، که تا سر حد اشباع پژوهشگر در یک مقوله، صورت میگیرد.

تصویر 2-3 جمع‌آوری و تحلیل داده‌ها به صورت زیگزاگ

حجم نمونه طبق قاعده اشباع مشخص میشود. ضمن آنکه حداقل با 15 نفر مصاحبه انجام داده شد.
قاعده کلی به هنگام نظریه‌سازی این است که به گردآوری داده‌ها تا زمانی که مقوله‌ها اشباع شوند باید ادامه داد. یعنی تا زمانی که: الف) هیچ داده جدید یا مرتبط به یک مقوله به دست نیاید؛ ب) مقوله از لحاظ ویژگی‌ها و ابعاد به‌خوبی پرورش یافته باشد و گوناگونی‌های آن را به نمایش بگذارد؛ و ج) مناسبات میان مقوله‌ها، به‌خوبی مشخص و اعتبارشان ثابت شده باشد. اگر فرآیند تحقیق به مرحله اشباع نظری همه مقولات نرسد؛ نظریه ناهموار و فاقد غنا و دقت است. (استراوس & کوربین, 1390)
لذا هرمقوله زمانی به اشباع می‌رسد که دیگر هیچ اطلاعات تازه‌ای در جریان کدگذاری به‌دست نیاید. یعنی هیچ ویژگی، بعد، شرایط، عمل/تعامل، یا پیامد جدیدی در داده‌ها مشاهده نشود. (استراوس & کوربین, 1390)
در تحقیق حاضر نیز در مصاحبه 13، پژوهشگر به حد اشباع رسید و در مصاحبه‌های بعدی نیز اطلاعات افزوده‌ای دریافت نکرد. اما برای اطمینان بیشتر دو مصاحبه دیگر را نیز ترتیب داد و از رسیدن به مرز اشباع اطمینان بیشتری حاصل نمود.
6-3. روش تجزیه‌وتحلیل اطلاعات
گراندد تئوری، سه عنصر اصلی دارد كه عبارت‌اند از «مفاهیم111»، «مقولات112» و «قضایا113» ایجاد هر يك از این عناصر مستلزم تحلیل دادههاست كه محور اصلی روش گراندد تئوری، به شمار ميرود. این سه عنصر در جریان تحلیلی كدگذاري پدیدار شده و به يكديگر متصل ميشوند. این روش به‌عنوان يك كل، در نظر گرفته شده است. «گردآوری اطلاعات» و «تحلیل دادهها» پويشهايي هستند كه به‌شدت به يكديگر وابستهاند و ميبايد به‌طور متناوب صورت گیرد. زیرا تحلیل، نمونهگيري از داده هارا هدایت ميكند. تحلیل داده هابرای هر مورد مستلزم ایجاد مفاهیم از طریق فرایند «كدگذاري يا رمزگذاري» است. در این فرایند داده هاتجزیه يا شکسته شده، مفهومسازي شده است و به شيوههاي جدید در كنار يكديگر قرار ميگيرند. این فرایند اصلی است كه با آن نظريهها از داده هاساخته شده است. دو رويه تحلیلی مقایسه كردن و پرسش كردن در جریان كدگذاري اساس كار نظريه زمينهاي ميباشد (استراوس & کوربین, 1385)
«مقایسه کردن» که از مهم‌ترین تكنيكها برای افزایش حساسیت نظريهاي و پرورش «تخیل خلاق» میباشد؛ در مسیر كدگذاري اتفاق ميافتد، از طریق مقایسه بین مفاهیم استخراج شده است كه مقولههاي مشابه يا متفاوت انتخاب ميگردند و دوباره «مقولههاي» جديد به وجود ميآيند.
در تئوري زمينهاي كدگذاري به معنای رمزگشايي و تفسیر داده هاو شامل نامگذاري مفاهیم و تبيين و بحث از آن‌ها با جزئیات بیشتر است. كدگذاري در تئوري زمينهاي برخلاف تحلیل محتوی -كه مبتنی بر رويكرد قیاسی است_ به شيوهاي استقرايي صورت گرفته است. نوريس بيان ميكند كه رويكرد استقرايي در تکامل نظريه بر اساس شواهد تجربی ميباشد. وي تأکید ميكند كه در فرايند جمعآوري و تحلیل شواهد تجربی مفاهیم شکل ميگيرد كه پدیده مورد مشاهده را توضیح ميدهد. رکن نظريه بر مبنای استقرايي همراهی منظم و دستههاي حوادث ميباشد (لیتل, 1386, ص. 28). و لذا الگويي را باید تدوین نمود كه توان پژوهشگر را در توضیح و تشریح مشاهدات بالا ببرد. (صلصامی و دیگران, 1385, ص. 113)
در تحلیل قیاسی فرضیات مقدم بر كدگذاري هستند و هدف پژوهشگر، آزمون فرضیات و اثبات آن‌ها است. درحالی‌که كدگذاري در تئوري زمينهاي، جنبة اکتشافی دارد. در تئوري زمينهاي، كدگذاري داده هابه سه شكل انجام ميگيرد كه البته امكان ‌همپوشاني در اين اقسام نیز وجود دارد. گونههاي كدگذاري داده هادر روش تئوري زمينهاي عبارت‌اند از: كدگذاري باز114 ، كدگذاري محوری115 و كدگذاري گزینشی116
در پژوهش حاضر، داده هابا رويكرد استراوس و كوربين، تحلیل خواهند شد. به اين منظور كليه مصاحبهها و یا دادههای به‌دست‌آمده از بررسی منابع کتابخانهای و اسنادی، خط به خط، خوانده و به كرات بازنگری و كدگذاري باز، محوری و گزینشی یا انتخابی انجام شد.
پس از جمعآوری داده هادر هر مرحله، فرایند كدگذاري117، كه مرکزیت تحلیل در روش گراندد تئوري را تشكيل ميدهد، بر مبناي اطلاعات جمع‌آوری‌شده در هر مرحله صورت میگیرد؛ در گام نخست که کدگذاری باز118 نام دارد، از ميان اطلاعات جمعآوري شده، «مقولهها119»، در قالب كدها، به‌عنوان مفاهیم پنداشتي اوليهي نهفته در بطن داده هاانتخاب میگردند تا تقریب به اشباع مقولهها از طریق رویکرد مقایسهای پیوسته120 صورت بپذیرد. (بازرگان, 1389, ص. 125) سپس بایستی برای تبیین مقولههای زمینهای و میانی، به كدگذاري محوري121 و تکوین پارادایم کدگذاری122 پرداخت. «در این فرایند، یک مقولهی اصلی (هستهای)123 از فهرست مقولههای باز انتخاب میشود و در مرکزیت فرایند کدگذاری محوری به‌عنوان مقولهی محوری قرار داده میشود.» این اطلاعات، اساس پارادایم کدگذاری را شکل میدهند. (بازرگان, 1389, ص. 125) درنهایت كدگذاري گزینشی124 از طریق مرتبط کردن مقولهها در پارادایم کدگذاری در جهت تکوین نظریه، صورت میگیرد. این مرحله مستلزم نوشتن حکایتگونه یا روایتی است که ارتباط میان مقولهها را نمایان میکند. (بازرگان, 1389, ص. 125)
در این پژوهش، این کدگذاری‌ها پس از پیاده‌سازی متن مصاحبه و مرور آن،‌ به ترتیب در محیط اکسل توسط محقق کدگذاری شد و در جدول‌های مربوطه به ترتیب کدهای باز و محوری قرار داده می‌شد و در مقولات بزرگ‌تری برای دستیابی به کدهای گزینشی، تدوین شد. نمونه‌ای از این فرم اکسل، در زیر آورده شده است:
Figure 1
Figure 2

رقابت رقابت در سپهر رسانه‌ای- برای تصرف قلب و ذهن مخاطب دو فضای رقابتی موضوعیت دارد. این دو به هم وابسته‌اند و می‌بایست به‌موازات یکدیگر پیش بروند. ابتدا فضای رقابتی در سپهر رسانه‌ای است که در آن، رقابت میان ما و دیگران که در بیرون مرزهای ما فعال‌اند، بر سر تصرف قلب و ذهن مخاطب و جذب او جریان دارد. این رقابت با جدیت تمام به تولید محتوا برای جلب و به چنگ آوردن مخاطب می‌انجامد. رقابت رسانه‌های خودی- برای افزایش کیفیت و کمیت فضای دوم، رقابت داخلی میان رسانه‌های خودی است، چراکه با این رقابت، کیفیت و کمیت رقم می‌خورد و به وضع مطلوب نیل می‌کند. فرض کنید، بخش‌های مختلف خبری ما بدون هیچ تغییری خبر پخش نمایند و هیچ رقابتی باهم نداشته باشند، نه وجه تمایز و مزیتی برای جلب مخاطب خواهند داشت و نه قادر به رقابت با رسانه‌های رقیب خواهند بود. اکنون در بخش‌های خبری صداوسیما، چنین وضعیتی وجود دارد و بخش‌های خبری، بدون کوچک‌ترین تغییری، اخبار را از روی سایت واحد مرکزی خبر برمی‌دارند و بدون پرداخت مجدد استفاده می‌کنند و این به دلیل عدم رقابت میان آن‌هاست، اگر رقابت و درنتیجه ارزیابی کیفی میان اخبار آن‌ها به وجود آید، مخاطبان نسبت به همه بخش‌های خبری مشتاق می‌شوند. با تعریف چنین رقابتی، چینش بهتر رسانه‌ها و برنامه‌ها، در آرایش رسانه‌ای به وجود می‌آید. انحصار رسانه‌ای مانع رقابت اگرچه وجود انحصار رسانه‌ای در کشور ما، تا حدی جلوی رقابت را گرفته است؛ اما درعین‌حال، این امکان وجود دارد که با وضعیت موجود هم بتوان فضای رقابتی ایجاد کرد. نیروی انسانی جذب و آموزش، متناسب با مأموریت برای رسانه‌های خودی باید تعریف مأموریت نمود و به‌صرف راه‌اندازی شبکه نمی‌توان خود را واجد آرایش رسانه‌ای دانست. در حال حاضر ما 160 شبکه رادیویی و تلویزیونی داریم که باید یک برنامه مناسب و جامع برای آن‌ها داشت. که برای آن باید، در حوزه نیروی انسانی، برای جذب، آموزش و تربیت آن‌ها باید برنامه داشت و آن‌ها را به‌تناسب اهداف و مأموریت‌های سازمان رسانه‌ای، جذب و تربیت نمود. و ویژگی‌های مورد نیاز برای هر نیرو را مشخص نمود برنامه‌ریزی برنامه‌ریزی برای مخاطب برای مخاطبان نیز باید برنامه‌ریزی نمود. سازمان‌دهی سازمان‌دهی- اتاق فکر رسانه- تعیین خطوط کلی پیام و محتوای اثرگذار به لحاظ سازمان‌دهی، در هر رسانه اتاق فکری وجود دارد که شامل افراد نخبه‌ای است که خطوط کلی تولید پیام و محتوا را مشخص می‌نمایند و این‌ها کسانی اند که محیط‌های سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی را به‌خوبی می‌شناسند و می‌دانند که چگونه باید تولید محتوا نمود که اثرگذاری روی مخاطب و جامعه هدف، انجام شود. هر رسانه به چنین اتاق فکری که حلقه اصلی تولید محتواست، محتاج است. بسیج منابع و امکانات تجهیز مناسب، باکیفیت و به‌روز باید رسانه‌های خود را به تجهیزات مناسب و باکیفیت و به‌روز، مجهز نموده و دانش نیروی انسانی را نسبت به این تجهیزات به‌روز نمود. Figure 3
جدول 3-3 نمونه‌ای از کدگذاری

رویه انحصاری تحقیق حاضر این بود که پس از هر مصاحبه علاوه بر پیاده‌سازی و کدگذاری، ارتباط معنادار مفاهیم و کدهای به‌کاربرده در مصاحبه‌ها توسط کارشناسان تبدیل به مدل ذهنی شد و ایده‌های آن‌ها به‌صورت گرافیکی تنظیم گردید. لذا مفاهیم به‌صورت ایدئوگرام ترسیم گردید. حسن این ترسیم، نزدیک‌تر شدن و سهولت دستیابی به کدگذاری گزینشی است و ارتباط میان مفاهیم و دسته‌بندی مقولات برای رسیدن به طرح نظری را ساده‌تر می‌نمود. برای نمونه، یکی از این ایدئوگرام‌ها در زیر آورده شده است که مربوط به مصاحبه شماره 13 تحقیق می‌باشد.

تصویر 4-3 نمونه‌ای از یک ایدئوگرام مصاحبه عمیق

7-3. اعتبار و پایایی تحقیق
مهم‌ترین معیار درستی سنجش، اعتبار آن است يعني سنجش واقعاً سنجش همان چیزی باشد كه قصد باشد آن را داریم (بیکر, 1381, ص. 138). برخی محققین كيفي مدعیاند كه ضوابط و معيارهايي كه با آن‌ها مطالعات كمي ارزیابی ميشود برای مطالعات كيفي مناسب نيستند. كوربين و استراوس ضمن توافق با ادعای مذکور بر این باورند كه ضوابط معمول، در علم خوب ميبايد حفظ شود. اما این قواعد و ضوابط مستلزم تعریف دوباره هستند تا با واقعیت كيفي و پيچيدگيهاي پدیده اجتماعی كه محققان كيفي در تلاش برای فهم آن هستند منطبق گردند (استراوس & کوربین, 1385, ص. 248)
در تحقیق حاضر برای تأمین روایی و پایایی مطالعه از روش ارزیابی لینکلن و گوبا125 که معادل روایی و پایایی در تحقیقات کمی است استفاده گردید. سنجش باید از ثبات هم برخوردار باشد، يعني هرگاه آن را دوباره تكرار كنند به همان نتايج برسند كه آن را پايايي126 می‌گویند (بیکر, 1381, ص. 142). پایایی اهميت خود را به مثابه معيار خاصي براي ارزيابي كيفيت تحقيق از پیش‌زمینه يك نظريه خاص در خصوص مطالعه موضوع موردنظر و نحوه استفاده از روش‌های مختلف كسب می‌کند (فلیک, 1387, ص. 412).
بدین منظور بر پایه این روش، چهار معیار، موثق بودن و اعتبار(باورپذیري)، انتقالپذیري، اطمینانپذیري و تأییدپذیري جهت ارزیابی در نظر گرفته شد که برای تأمین اعتبار، صرف زمان کافی براي پژوهش، تأیید دادههاي مصاحبه، توسط مصاحبه شونده پس از پیادهسازي، تأیید فرایند پژوهش توسط چند متخصص، اطمینان از یکسانی دیدگاه کدگذاران با استفاده از کدگذارهای دیگر برای کدگذاري چند نمونه مصاحبه، نوشتن یادداشت دامنه و یادآور در طول پژوهش استفاده گردید. همچنین برای تأمین انتقالپذیري، با کسب نظر و تأیید چند نفر از نخبگان حوزهی ارتباطات و رسانه، که در پژوهش مشارکت نداشتند در مورد یافتههاي پژوهش، انتقالپذیري کنترل شد. اطمینانپذیري نیز با ثبت و ضبط تمامی جزییات پژوهش و یادداشتبرداري در تمامی گامهاي پژوهش؛ و همچنین تأییدپذیري با مستندسازي و حفظ تمامی گامهاي پژوهش و مستندات در فرایند پژوهش کنترل گردید. اما باید همواره این نکته را در نظر داشت که تحقیقی که مبتنی بر روش گراندد تئوری انجام می‌شود، اساساً تحقیقی پژوهشگرمحور است و نتایج عموماً تا حدی به جمعبندی محقق نیز بستگی دارد.

فصل چهارم: یافته‌های تحقیق

1-4. مقدمه
در این فصل به تشریح یافته‌های این پژوهش پرداخته‌شده است. ابتدابه‌ساکن به چگونگی دسته‌بندی یافته‌های تحقیق که از طریق مصاحبه عمیق با ۱۵ نفر از اساتیدی که مشخصات آن‌ها در طرح پروپوزال ذکر شده، تحت عنوان «ابعاد آرایش رسانه‌ای» پرداخته شد. پس از آن، بیان مفهوم،‌ معنا و تعریف آرایش رسانه‌ای مورد مداقه قرار گرفت و پیشنیازها و عقبه‌های آن ذکر شد. سپس براساس یکی از چهارچوب‌های نظری (که در ابتدای پژوهش از آن‌ها یاد شده است شامل دانش نظامی، ‌مدیریت عمومی،‌ علوم ارتباطات و مدیریت استراتژیک) یعنی مؤلفه‌های اصلی مدیریت عمومی، به یافته‌های تحقیق، در قالب برنامه‌ریزی، سازمان‌دهی،‌ منابع انسانی و امکانات، رهبری و درنهایت، نظارت و کنترل، برای دستیابی به الگوی آرایش رسانه‌ای سامان داده شد و ‌طبقه‌بندی گردید.
ضمناً برای دستیابی به این الگو، «شرایط جدید» در فضای نوین رسانه‌ای جهانی نیز می‌بایست مورد ارزیابی قرار می‌گرفت؛ تا آنکه به واسطه‌ی آن ، امکان پیشنهاد الگویی برای طراحی آرایش رسانه‌ای کارآمد رسانه ملی، فراهم گردد. لاجرم «فضای نوین رسانه‌ای جهان» که برخلاف دیگر بخش‌های پژوهش به روش کتابخانه‌ای و اسنادی و از منابع اینترنتی مورد بررسی قرار گرفت، در انتهای این فصل ارائه شد.

2-4. ابعاد آرایش رسانه‌ای
ازآنجاکه عنوان این پژوهش، «پیشنهاد الگوی آرایش رسانهای صداوسیمای جمهوری اسلامی ایران، در فضای نوین رسانهای جهان» میباشد، چارچوب نظری آن میبایست دربرگیرنده سه مقوله باشد.

تصویر 1-4 چارچوب‌های آرایش رسانه‌ای

برای پژوهش در حوزهی آرایش رسانهای همان‌گونه که عنوان شد،

دسته‌ها: دسته اصلی