دانلود پایان نامه

جهان، چگونه باید باشد؟» و به همین نسبت، هدف اصلی تحقیق « پیشنهاد الگوی آرایش رسانهای صداوسیما» است.
بر طبق نظر مؤلفان گراندد تئوری105، به‌طور خلاصه دلایل انتخاب روش‌های کیفی، میتواند ترجیح پژوهشگر، ماهیت سؤال پژوهش و همچنین ابهام در عرصهی خاص پژوهش و نو بودن بحث باشد.
بر این اساس مهم‌ترین حجتهایی که ما را به‌سوی پژوهش کیفی رهنمون نمود، این است که تحقیق حاضر، بحث نو و جدیدی در عرصه رسانه است که بسیار کم به آن پرداخته‌شده و همچنین اینکه به خاطر نو بودن آن، پژوهش ملازم با ابهام خاصی است. ثانیاً اینکه هدف اصلی پژوهش، که پیشنهاد الگوی آرایش رسانهای صداوسیما است؛ بیش از هر چیز بر «تولید نظریه» دلالت دارد و ازاین‌رو، میبایست متمایل به شیوههای کیفی میشد. ثالثاً اینکه ماهیت پرسش اصلی پژوهش، ناظر بر تهیه الگو و تولید نظریه است؛ چراکه پژوهشهای کیفی، تناسب بیشتری با تولید نظریه دارند. در آخر اینکه ترجیح پژوهشگر نیز بر استفاده از روش کیفی قرار گرفت.
در بند بالا از «تولید نظریه» نام برده شد. منظور از نظریه در این پژوهش، مجموعه مقولههای پرورده است که به‌صورت منظم با جملههای بیانکنندهی ارتباط، به یکدیگر متصل شدهاند تا چارچوب نظریای را شکل دهند که پدیدههای اجتماعی، روان‌شناختی، آموزشی، بهداشتی و مشابه این‌ها را توضیح دهد. معمولاً نظریه، بیش از یک مجموعه یافته است. نظریه توضیحی در باب پدیدهها ارائه میکند. (استراوس & کوربین, 1390)
یکی از بهترین تکنیکهایی که در شیوهی تحقیق کیفی، در باب تولید نظریه و طراحی و پیشنهاد الگوی مفهومی، میتواند به پژوهشگر یاری رساند؛ شیوه و یا تکنیک گراندد تئوری است که گاهی عناوینی چون، نظریهی برخاسته از دادهها، نظریهی زمینهای، تئوری وابسته به زمینه، نظریه مبنایی یا نظریه برخاسته از دادهها، به آن اطلاق میگردد.

3-3. روش گردآوری اطلاعات
گردآوری اطلاعات در این پژوهش، ابتدا به‌صورت مصاحبهی عمیق با صاحب‌نظران رسانه است. در این شیوه گردآوری اطلاعات، از تکنیک مصاحبهی عمیق بهره برده شد و تلاش گردید که برای کسب اطلاعات موردنظر، به‌صورت عمیق به ذهن مصاحبه‌شونده که از افراد خبره حوزه رسانه می‌باشند، نفوذ شود و اطلاعات لازم گردآوری شود. همچنین در پژوهش حاضر، گردآوری اطلاعات به‌صورت فیشبرداری در روش کتابخانهای، مصاحبهای و اینترنتی (در صورت نیاز) صورت گرفت. برای رسیدن به چگونگی آرایش رسانهای، پژوهشگر از کلیه منابع اسنادی و کتابخانهای مربوط در حوزه علوم نظامی، به طریقهی فیش‌برداری از مطالب مربوط و مورد نیاز، بهره جسته؛ تا آنکه مفهوم مذکور تبیین و تدقیق گردد و حوزهها و جوانب آن محرز شود.
در تدقیق وضع موجود صداوسیمای جمهوری اسلامی و همچنین فضای رسانهای نوین جهان نیز، پژوهشگر با مورد مداقه قرار دادن منابع اینترنتی، اسناد و کتب، به جمعآوری اطلاعات مربوط پرداخته شد و ضمن رصد آرایش رسانهای ماهوارهها و تلویزیون جبهه مقابل صداوسیما، به تشریح وضعیت موجود فضای نوین این رسانه در جهان پرداخته شد.

1-3-3 مطالعات اسنادی و کتابخانهای
همان‌گونه که ذکر شد؛ پژوهش حاضر به‌صورت کیفی بوده و از شیوهی گراندد تئوری بهره گرفته است. لذا در شیوهی گراندد تئوری، منابع داده هاعبارت از مصاحبه، مشاهدات میدانی و اسناد و مدارکی مانند دفترهای یادداشت و خاطرات و زندگینامهها، منابع تاریخی، روزنامهها و سایر رسانهها است و از همهی آن‌ها میتوان برای گردآوری اطلاعات بهره گرفت. استفاده از اسناد و مدارک را میتوان ‌هم به‌عنوان یک روش مستقل و هم به‌عنوان استراتژی مکمل روش‌های دیگر به کار برد.
پژوهش اسنادی، پژوهشی مبتنی بر شواهد برگرفته از مطالعه اسناد، مانند آرشیوها یا آمار رسمی است و مطالعات کتابخانهای نیز مطالعاتی است که موضوعات مورد مطالعه در اختیار محقق قرار نداشته و غالباً مربوط به گذشتهای دور یا نزدیک میگردد. در این روش منابع اصلی مورد استفاده کتب و مدارک منثور و منظومی است که از دورههای گذشته به‌جامانده و جدیداً از اسلاید، فیلم و سایر تکنولوژیهای ضبط وقایع تاریخی نیز در پژوهش اسنادی استفاده میشود.
روش‌های اسنادی یکی از مهم‌ترین ابزارهای تحقیق، به‌ویژه تحقیق موردی محسوب میشود. روش‌های اسنادی در زمره روشها یا نسخههای غیر مزاحم و غیرواکنشی به شمار میآید. زیرا با مشکل جمعآوری اطلاعات مواجه نیستیم و اطلاعات از قبل موجود هستند. روش اسنادی معمولاً از وضوح و روشنی والایی برخوردار است. محقق میتواند با دیدی فراگیر و جامع کل واقعه، عوامل مؤثر در آن را مورد بررسی قرار دهد.
اما در تحقیق حاضر استفاده از مطالعه اسنادی و کتابخانهای، استفاده از اسناد و مدارک به‌عنوان یک روش مستقل موضوعیت ندارد. بلکه به‌عنوان استراتژی مکمل روش‌های دیگر به کار برده شده است. از این تکنیک، در ابتدا برای ماخذیابی و گردآوری اولیه اطلاعات پیرامون موضوع تحقیق برای تنظیم پرسشهایی ابتدایی در مصاحبه عمیق نخست، مورد استفاده قرار گرفت. شایان ذکر است که تکنیک مذکور، علیرغم غیر ساختاریافته بودن مصاحبه عمیق صورت گرفته است.
نکته آنکه در تحقیق حاضر بیشترین بخش گردآوری اطلاعات از روش مصاحبه عمیق بهره برده شد.
2-3-3 مصاحبه عمیق
در پژوهش حاضر برای گردآوری اطلاعات از مصاحبه عمیق استفاده شده است. مصاحبه عمیق یکی از روش‌های مصاحبه است که در آن شیوه، پرسش‌ها به‌صورت باز مطرح می‌شوند؛ تا مصاحبه شونده به‌آسانی بتواند هر نوع اطلاعی را که مایل است در اختیار مصاحبه‌گر قرار دهد. قصد محقق در این شیوه، نفوذ به ذهن مصاحبه شونده و کسب اطلاعات حقیقی است. در مصاحبه عمیق که مصاحبهای انعطافپذیر میباشد، مصاحبهگر ميتواند سؤالات اضافي نيز طرح كند. اين روش براي مصاحبه با اشخاص و گروههایي كه اطلاعات اصلي از آن‌ها به دست ميآيد ، مناسب است. و هدف در این‌گونه مصاحبهها جمعآوري اطلاعات عميق و كيفي است.
در این نوع از مصاحبه، رویکرد پژوهشگر میتواند کمابیش هدایتکننده باشد؛ اما به‌هرحال اوست که موضوع مورد مصاحبه عمیق را پیشنهاد میکند. پژوهشگر آزادی کاملی در اداره مصاحبه دارد، همان‌طور که مصاحبه شونده نیز در پاسخهایش از آزادی کامل برخوردار است. البته در استفاده از روش مصاحبه عمیق، میبایست به انجام تعدادی مصاحبه مبادرت ورزید تا آنکه برای پژوهش مفید واقع شود. در مصاحبه عمیق، پژوهشگر تلاش میکند محتوای پنهان مصاحبه را مشاهده کرده و آن را به شیوهای کیفی تحلیل کند. مصاحبه عمیق در این روش بر فرد متمرکز است. پژوهشگر با شیوهای نسبتاً هدایتکننده، مصاحبه شونده را به‌سوی هدف خود میراند، تا از تداعیها و نظرات او مطلع شود. مصاحبه عميق به سه شكل كلي ميباشد: مصاحبه ساختاریافته، نیمه ساختاریافته، بدون ساختار یا آزاد که در پژوهش حاضر از مصاحبه عمیق نیمه ساختاریافته،
تاریخ مصاحبه درجه علمی و یا سمت مصاحبه شونده شماره مصاحبه ردیف ۰۵/۱2/9۲ کارشناس ارشد علوم سیاسی دانشگاه امام صادق و خبرنگار شبکه خبر، فارس، مشرق و اشراف مصاحبه ۱ ۱ ۱۹/۱2/9۲ مدرس دافوس و رییس اندیشکده یقین مصاحبه ۲ ۲ ۱۴/02/93 کارشناس و کارگردان سینما مصاحبه ۳ ۳ 21/02/93 مدرس و منتقد سینما و رسانه مصاحبه ۴ ۴ 28/02/92 مدرس رسانه و علوم ارتباطات و عضو هیئت‌علمی دانشکده ارتباطات صداوسیما مصاحبه ۵ ۵ 28/02/93 مدرس رسانه و علوم ارتباطات و عضو هیئت‌علمی دانشکده ارتباطات صداوسیما مصاحبه ۶ ۶ 5/03/93 کارمند معاونت فرهنگی ستاد کل سپاه مصاحبه ۷ ۷ 27/2/93 مدرس رسانه و علوم ارتباطات و عضو هیئت‌علمی دانشکده ارتباطات صداوسیما مصاحبه ۸ ۸ 04/03/93 عضو هیئت‌علمی دانشکده ارتباطات صداوسیما و معاون نظارت و ارزیابی صداوسیما مصاحبه ۹ ۹ 03/04/93 مدرس رسانه و علوم ارتباطات و عضو هیئت‌علمی دانشکده ارتباطات صداوسیما مصاحبه ۱۰ ۱۰ 03/04/93 مدرس دافوس سپاه، حرکات تاکتیکی، مدیریت بحران و دروس نظامی دیگر مصاحبه ۱۱ ۱۱ 17/04/93 مشاور معاونت برنامه‌ریزی و نظارت سازمان صداوسیما مصاحبه ۱۲ ۱۲ 19/05/93 مدیرگروه معاونت مرکز تحقیقات صداوسیما مصاحبه ۱۳ ۱۳ ۲۵/05/93 مدیرگروه معاونت مرکز تحقیقات صداوسیما مصاحبه ۱۴ ۱۴ ۱۵/۰۶/93 عضو هیئت‌علمی دانشکده ارتباطات صداوسیما و معاون فنی صداوسیما مصاحبه۱۵ ۱۵ بهره برده شده است. این مصاحبه‌ها با افراد زیر انجام گردید:
جدول 1-3 فهرست مصاحبه‌های عمیق
3-3-3 روش گراندد تئوری
گراندد تئوری، عبارت است از یک رویکرد تحقیقی در مطالعات کیفی که توسط بارنی گلاسر106 و آنسلم استراوس107 طراحی شده است.108 این روش تحقیق يكي از رويكردهاي تحقیق كيفي است كه تشریح نظری و تبيين الگوهای جاری در بسترهاي مختلف، مطمع نظر پژوهشگر اين رویکرد است. این تئوری به شکل نظاممند و بر اساس دادههای واقعی تدوین میشود.
هدف اوليه از كاربرد آن، پي بردن به معاني عميق و دروني واقعيت از ديدگاه خود افراد میباشد. به عبارت دیگر گراندد تئوری، عبارت است از، يك رویکرد تحقیقی كه به‌منظور مطالعهي پديدههاي اجتماعی طراحي شده است. این تحقیق با استفاده از مجموعهای منظم از روش‌های جمعآوری دادهها، به طراحی نظریه به روش گراندد تئوری می‌پردازد که یک روش پژوهشی استقرایی و اکتشافی است که به پژوهشگران در حوزه‌های موضوعی گوناگون امکان می‌دهد تا به‌جای اتکا به تئوری‌های موجود، خود به تدوین تئوری اقدام کند. استراوس و کوربین در سال 1994 در یک تعریف مشابه گراندد تئوری را این‌گونه تبیین کردهاند:
«گراندد تئوری یک روش پژوهش عمومی برای تولید تئوری است. منظور از گراندد تئوری، نظریه برگرفته از دادههایی است که در طی فرایند پژوهش به‌صورت نظاممند گردآوری و تحلیل شدهاند. در این راهبرد، گردآوری و تحلیل داده هاو نظریهای که درنهایت از داده هااستنتاج میشود، در ارتباط نزدیک با یکدیگر قرار دارند. پژوهشگر به‌جای این‌که مطالعه خود را با نظریه از پیش تصور شدهای آغاز کند، کار را در عرصه واقعیت آغاز میکند و اجازه میدهد که نظریه از دل دادههایی که گرد میآورد پدیدار شود.
گراندد تئوری، نسبت به نظریهای که حاصل جمع آمدن یک سلسله مفاهیم بر اساس تجربه یا تأملات صرف است، با احتمال بیشتری میتواند نمایانگر واقعیت باشد و ازآنجاکه نظریههای زمینهای از داده هااستنتاج میشوند، میتوانند با ایجاد بصیرت و ادراک عمیقتر، رهنمود مطمئنی برای عمل باشند.» (استراوس & کوربین, 1390)
اين روش با خصوصیاتی نظیر درگیری کامل پژوهشگر با موضوع مطالعه و امکان به‌کارگیری روشهاي متعدد و چندگانه جمعآوري اطلاعات و داده هاو امکان تحليلهاي مجدد و رفت‌وبرگشت زیاد ميان نظریه (تحليل دادهها) و میدان (گردآوری دادهها) كه آن را زيگزالي مينامند؛ ميكوشد تا شناخت نظري دقیقی از پدیده مورد مطالعه براي تحقیق فراهم كند. در اين روش تأکید بر مصاحبه و مشاهده براي تولید دادههاي تجربی، جذب محقق در میدان، جلب اعتماد افراد مورد مطالعه و به‌کارگیری هرگونه روش مناسب براي گردآوری اطلاعات است (ایمانی جاجرمی, 1384). رهیافت كيفي در نظريه زمينهاي اين امکان را براي پژوهشگر فراهم ميكرد تا با بررسی، دادههاي گردآوری شده آن‌ها را تبدیل به مفاهیم، مقولات و درنهایت الگوهای پارادايمی‌کند. امكاني كه اجازه ميدهد تا مسئله الگوی آرایش رسانهای، نه در چارچوبهاي نظري تعيين شده، بلكه با نظريهاي حاصل از تجربه بومي مورد بررسي و تحليل قرار گيرد.
اگر گفته شد که در روش نظريه زمينهاي، تئوری از دل داده هابیرون ميآيد؛ بدان معنی نیست كه تمامي مراحل آن جدا از هم و منفصل اجرا ميشود بلكه در اين روش تمامي مراحل جمعآوري داده‌ها، تحليل داده هاو ساخت تئوری به‌عنوان رهیافتی منسجم و متقابلاً مرتبط ديده ميشوند و حالت دورانی دارد. (Chamberlain, 1995) تئوری زمينهاي با ايدههاي اوليه راجع به يك سؤال تحقیق شروع شده و به تولید گزارش راجع به نتایج ختم میشود.
در روش كيفي گراندد تئوری، موضوع پژوهش كلي ميباشد و به دنبال شناخت جوانب و كاركردهاي پنهان موضوع مورد مطالعه هستیم. در این روش نيازي نيست اهداف پژوهش را به‌صراحت مشخص كنيم. سؤالاتی كه در تئوري زمينهاي مطرح می‌شوند، عموماً سؤالاتی كلي و باز هستند. (Chamberlain, 1995) ضمن آنكه از پيچيدگي نسبتاً بالاي برخوردار نيستند. ازآنجاکه در اين روش، تئوري به‌صورت استقرایي از دل داده هابیرون ميآيد، بنابراین، سؤالات تحقیق در مراحل بعدی به‌صورتي سامان‌یافته مطرح ميشوند تا در قالب تئوري زمينهاي قابل آزمون باشند. سؤالات تحقیق در تئوري زمينهاي بیانگر مفاهیم و شناخت پدیده مورد مطالعه است و به محقق اين امکان را می‌دهد تا بر موضوع تمرکز داشته و آن را شناسايي نمايد. سؤالات در اين روش به‌سوی عمل و فرايند سوگيري دارند. براي درك كليت مسئله در ابتدا محقق به طرح «سؤالات تعاملی» میپردازد. بنابراين تمركز محقق بر روي مشاهدات و مصاحبهها بوده و به بهترين نحوي كنش و كنش متقابل كنشگران را مورد تحلیل قرار ميدهد. (استراوس & کوربین, 1385)
تئوری زمینهای به‌طور خلاصه در سه گام طی میشود. گام اول، جمعآوری دادههاست. گام دوم تحلیل دادههاست و گام سوم تئوریسازی است. بر این اساس، پس از انجام مصاحبهی اول، داده هااز دل مصاحبههای عمیق گردآوری و استحصال شده و به تحلیل دادههای اولیه در مرحله اول پرداخته میشود. مرحله بعدی به کدگذاری اختصاص دارد که در آن به تحلیل و تعبیر و تفسیر داده هاپرداخته میشود و چگونگي آن برحسب نوع آموزش، تجربه و هدف محقق تغيير ميکند.
لب كلام تئوري زمينهاي تشخیص و شناسايي موضوعات یا تمهاي موجود در متن و كدگذاري متن از لحاظ وجود یا عدم وجود اين تمهاست. كدگذاري، جریان آزاد متن را به مجموعهاي از متغیرهای اسمي تبدیل ميكند. در تئوري زمينهاي كدگذاري به معنای رمزگشايي و تفسیر داده هاو شامل نام‌گذاری مفاهیم و تبيين و بحث از آن‌ها با جزییات بیشتر است. (شیری, 1387)
در مرحله نهایی به تئوریسازی پرداخته میشود. بزرگ‌ترین عرصه آشفتگی در تئوری زمينهاي، ماهیت و معنای تئوری تولید شده است. تئوری از منظر گلاسر و استراوس نوعی استراتژی مدیریت دادههاي تحقیق از طریق ارائه شيوههاي مفهومسازي جهت توصیف و تبيين آنهاست. گلاسر و استراوس بر این باورند كه نظریههايي كه در گراندد تئوری، تولید ميشوند تئوري بزرگ و کلان آن‌گونه كه موردنظر مرتون و گيدنز ميباشد نيست. درواقع این تئوريها هيچگاه روایت‌های بزرگ و کلان تولید نميكنند. ضمن آنكه در مقابل، این تئوريها، فرضيههاي عملياتي و اجرايي كوچكي هم نيستند كه ما بتوانیم در طول روز و زندگی روزمره آن‌ها را بكار ببریم. (Glaser & Strauss, 1997)

4-3. جامعه آماری يا جامعه مورد بررسی
در تحقیق کیفی، «جامعهی مورد بررسی» همان «جامعهی آماری» است. در پژوهش حاضر، «جامعهی مورد بررسی» افراد خبرهای هستند که مورد مصاحبه قرار گرفتند.
افراد خبرهی مورد مصاحبه، افرادی هستند که واجد حداقل یکی از این دو ویژگی بودهاند. اول اینکه تحصیلات دانشگاهی آنان، در سطح کارشناسی ارشد و یا دکترای یکی از رشتههای مدیریت رسانه، علوم ارتباطات یا علوم سیاسی و یا رشتههای مربوط به حوزه رسانه بوده باشند. دوم آنکه دست‌کم ده

دسته‌ها: دسته اصلی